Alıntılamak için: "Can, Tuncer (2011)  "YAŞAM BOYU ÖĞRENME BAĞLAMINDA YABANCI DİL OLARAK İNGİLİZCE DERS KİTAPLARINDA STRATEJİ KULLANIMI", YAYINLANMAMIŞ DOKTORA TEZİ, İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ YABANCI DİLLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI İNGİLİZ DİLİ EĞİTİMİ BİLİM DALI

1.1.1. Strateji Odaklı Öğrenme

Dickinson (1996, s. 18-20) öğrencilerin özerk birer öğrenen olabilmesi için öğrenmeyi öğrenmeleri gerektiğini önceler; bunun için de özellikle bilişsel ve üstbilişsel stratejilerin farkına vardırılması ve açıkça öğretilmesi gerektiğini vurgular. Bu stratejilerin öğretimi öğrenme sürecinde  öğrencilerin daha etkili, etkin ve bağımsız birer öğrenci olması amaçlanmaktadır. Bunun gerçekleştirilebilmesi için öğrencilere hem psikolojik hem de yöntemsel hazırlık yaptırmak gereklidir, ancak psikolojik hazır bulunuşluluk da özerk öğrenme yöntemlerinin öğretilmesiyle mümkündür. Bilişsel öğrenme stratejileri öğrencilerin bir öğrenme görevini yerine getirirken kullandıkları bilinçli yollardır. Örneğin, sözcük öğrenmek isteyen bir öğrencinin sözcükleri listeler halinde yazıp tekrar tekrar okuması ve ya öğrenmek istediği sözcükleri başka sözcüklerle zihninde bağlantılandırması gibi. Ancak bu bilinçli yolların seçiminde kullanılan üst düzey stratejiler de vardır bunlar ise üstbilişsel öğrenme stratejileridir. Bu stratejiler öğrenme görevlerinin tanımlanmasını, bu göreve uygun bilişsel stratejinin seçilmesini ve bu seçilen stratejinin ne kadar etkin kullanıldığını ve işe yarayıp yaramadığını değerlendirmede kullanılan stratejilerdir.

Öğrencilerin öğrenme süreciyle etkin ve bağımsız bir ilişki kurması için öncelikle:

· dil öğrenme amaçlarını belirlemeli,

· öğretmenin öğretimi ve yol göstericiliği ile birlikte  ne öğrenmek istediklerini bilmeli,

· öğrenmek istediklerini öğrenmek için doğru stratejileri seçip kullanmalı,

· bunların işe yarayıp yaramadığını gözlemli ve gerektiğinde değiştirebilmeli,

·  ve kendilerini öğrenme sürecinde değerlendirebilmelidirler

(A.e., s. 22).

Yukarıda özetlenen sürecin her öğrenme deneyiminde tekrar tekrar kullanılabilmesi için otomatikleşmesi gerekir. Bunun için de öğrenci her seferinde kendi kendine sorular sorup en etkili stratejinin seçimi için odaklanmalıdır.  Bu sorular “Konu nedir?, Bu konuyla ilgili ne biliyorum?, Bu konuya geçmeden bununla ilgili önceki konuları gözden geçirmeli miyim?, Ne yapmalıyım?, Yapmam gereken görevi anladım mı?, Bu görevi nasıl yapacağım?, Ne kadar zamanı alacak?, Bunu yapmanın başka bir yolu var mı?, Bu görevi tamamlamanın en etkili yolu bu mu?, Soruya cevap verebildim mi – Görevi tamamlayabildim mi?, Başka bir şey yapmam gerekir mi?, Bundan ne öğrendim?”

 (a.g.e., s. 22-24).

Bunun için stratejilerin açıkça öğretilmesi ve yabancı dil öğrenme stratejilerini öğretecek öğretmenlerin de bunları iyi bilmesi gerekir. Wenden’e (1991) göre öğrencilerin stratejilerin öğretildiğinden haberi olmalıdır, bu stratejileri nerede ve nasıl kullanabilecekleri öğretilmelidir. Dahası, stratejileri kendi başlarına kullanabilmeleri için özdüzenleme eğitimini içerecek biçimde olmalıdır, stratejiler çeşitli örneklerle sunulmalı ve öğrencilere bunları geliştirebilecekleri bağlamlar oluşturulmalıdır. Öğretmenler, öğrencilerin stratejileri kullanıp kullanamadığını etkileşim içinde sürekli gözlemlemeli ve rehberlik yapmalıdır.

Strateji öğretimi için Oxford (1994) ise araştırmalarının sonuçlarına dayanarak aşağıdaki ilke ve konuları önermektedir:

· Öğrenme stratejileri eğitimi öğrencilerin tutum, inanç ve ifade edilmiş gereksinimleri doğrultusunda olmalıdır.

· Stratejiler dil dersi, öğrenen amaçları ve öğrenenlerin öğrenme biçimlerine uyacak şekilde seçilmelidir. Seçilen stratejiler birbirini desteklemelidir.

· Öğrenme stratejileri eğitimi, mümkünse, öğrenme etkinliklerine entegre edilmeli ve uzun süre devam etmelidir.

· Dil derslerinde öğrencilerin stratejileri uygulamaları için birçok fırsat verilmelidir.

· Öğrenme stratejileri eğitimi açıklamaları, çalışma kâğıtları, etkinlikler, beyin fırtınası, ev ödevi gibi çalışmaları kapsamalıdır.

· Endişe, motivasyon, inançlar ve ilgiler gibi öğrenme stratejileri seçimini etkileyen duyuşsal konular öğrenme stratejileri eğitiminde doğrudan ele alınmalıdır.

· Öğrenme stratejileri eğitimi açık, geçerli olmak ve belli ders konusu ve otantik materyali de kapsayacak şekilde birçok alıştırmayı içermelidir.

· Öğrenme stratejileri eğitimi sadece sınıf içini hedeflememeli, stratejilerin  gelecekte farklı alanlara aktarılmasına imkân sağlamalıdır.

· Strateji eğitimi mümkün olduğu kadar bireyselleştirilmeli.

· Strateji eğitimi öğrencilere kendi ilerlemelerini değerlendirme yeteneği kazandırmalıdır.

(Akt. Aydemir, 2007, s. 20-21)

Öğrencilere yönelik sağlıklı bir strateji öğretimi yapılabilmesi için öncelikle öğretmenlerin bu konuda bilgi ile donanmış olması gerekir; yabancı dil öğretmenlerinin yabancı dil öğrenme stratejilerini öğrenmeleri önceliklidir. Yabancı dil derslerinde öğretmenlerin öğrencilere stratejileri derslerinin bir bölümünde tanıtmaları gereklidir. Bu şekilde yabancı dil öğrenme stratejilerinin farkında olan öğrencilerin bu stratejileri kullanmaları ve daha sonraki öğrenme ortamlarına aktarmaları beklenebilir. Öğrencilerin yabancı dil öğrenme görev ve etkinliklerini başarabilmek için bilinçli bir biçimde stratejileri seçip kullanmaları onların yaşam boyu sürecek dil eğitimine yönelik bir beceri edinmeleri anlamına gelecektir. Böyle bir eğitim kuşkusuz öğrenci merkezli bir eğitim çerçevesinde gerçekleşebilir.

Bunun için öğretmenlerin öğrencilerini ve öğrenme ortamlarını iyice süzgeçten geçirip iyice değerlendirmeleri gerekir. Daha sonra da öğrencilerin strateji öğrenimine hazırlamak ve stratejilerin farkına varılması için açık sorularla ve cümle tamamlama biçimindeki sormacalarla stratejilerin farkına varmalarını sağlamaları gerekir.  Yabancı dil öğretimi için kullanılan ders kitaplarının da bu bağlamda incelenmesi ve strateji kullanımlarını özendirici ve bu konuda bilgi verici içeriğe sahip olup olmadıkları belirlenmeli, eğer yoksa öğretmen tarafından bu amaca yönelik hazırlanan çeşitli araç gereçlerle öğrenciler desteklenmeli; etkinliklerin yapılması sırasında öğrencilere hangi stratejilerin kullanılıp kullanılamayacağı örneklerle gösterilmeli ve öğrencilerin öğrenme biçimlerine göre bunlardan seçimler yapmaları istenmelidir. Bir sonraki adımda da öğrencilerin stratejileri kullanırken karşılaştıkları güçlükler ve iyi yönleri öğrencilerle tartışılmalı ve onların kendilerini değerlendirmeleri ve yansıtmaları istenmelidir. Strateji öğretiminde  bu türlü yönlendirmeler gereklidir çünkü Oxford’a (1990, s.10) göre “yetişkin bile olsa öğrencilere ne yapmaları gerektiği söylenmelidir”.

Bu bağlamda, yukarıdaki bilgi ışığında, öğrencilere yabancı dil öğrenme stratejilerinin kullanımın önerilmesiyle özerk birer öğrenci olabilmeleri için bir yol gösterilmiş olur, bunun yanında bir önceki bölümde sınıflandırılan dil öğrenme stratejileri de açıkça öğretilmeli, bu stratejilerin ne işe yaradıkları tanıtılmalı ve bazı örneklerle öğretmenler tarafından öğrencilerin dikkatine sunulmalıdır. Bunlara ek olarak, öğrencilerin seçimler yapması ve bilgi araştırması yapması desteklenmeli ve öğrenme sürecinde kendilerini gözlemeleri ve değerlendirmeleri sürekli olarak özendirilmelidir.

Strateji öğretimi için Chamot ve O’Malley (1994) ‘The Cognitive Academic Language Learning Approach’ (CALLA) – Bilişsel Akademik Dil Öğrenme Yaklaşımı – modelini önermişleridir. Bu model, bu çalışma bağlamında oluşturulan Tablo 1’te görülmektedir.

Tablo 1. Calla Modeli

Görüldüğü gibi Chamot ve O’Malley (1994) strateji öğretimini bir model içinde tanımlamaktadırlar, buna göre strateji öğretiminde hem öğretmene hem de öğrenciye görevler düşmektedir. Öğretmen belirli aşamalarla stratejileri tanıtmakta, uygulatmakta, değerlendirmekte ve yaygın kullanma için ortamlar hazırlamaktadır. Öğrenci de bu aşamalarda olabildiğince kendini vererek ve etkin bir görev alarak stratejileri kullanarak öğrenmeyi öğrenmektedir.

1.2. Yaşam Boyu Öğrenme Bağlamında Yabancı Dil  Öğretimi .........................  24

Alıntılamak için: "Can, Tuncer (2011)  "YAŞAM BOYU ÖĞRENME BAĞLAMINDA YABANCI DİL OLARAK İNGİLİZCE DERS KİTAPLARINDA STRATEJİ KULLANIMI", YAYINLANMAMIŞ DOKTORA TEZİ, İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ SOSYAL BİLİMLER ENSTİTÜSÜ YABANCI DİLLER EĞİTİMİ ANABİLİM DALI İNGİLİZ DİLİ EĞİTİMİ BİLİM DALI

YAŞAM BOYU ÖĞRENME

Home / ELT Materials /Coursebook Reports / Learn Turkish / ELT Conferences /Private Lessons / Online Translation /Links /