İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İngiliz Dili Eğitimi Bölümü'nde Yapılan Yüksek Lisans Tez Çalışması 2004, Tuncer Can
Yabancı Dil Olarak İngilizce Öğretmenlerinin Yetiştirilmesinde Kuram ve Uygulama Boyutuyla Oluşturmacı Yaklaşım
Oluşturmacılık Kuramı
ÖZ
Hızla değişen günümüzün dünyasında eğitim ve yabancı dil eğitimi kavramlarının yeni anlamlar kazanması kaçınılmazdır. Oluşturmacılık yaklaşımı eğitime bütüncül bir dünya görüşü, işbirliği, çeşitlilik ve eşitliğe saygı, özerklik ve özfarkındalığı destekleme, başarıya doğru rehberlik etme, dünyadaki ilişkileri sorgulama, eğitim uygulamalarını değerlendirme, hayatı her açıdan tartışma, dünya ve toplumlardaki güç ilişkilerine karşı eleştirel olma gibi yeni görüşler getirerek yeni açılımlar sağlayabilir. Yabancı dil eğitimi bireylere kendi varlıklarını diğer varlıklarla karşılaştırma olanağını vermektedir, bu da daha fazla hoşgörü ve saygıyı beraberinde getirmektedir; bu şekilde yeni bir dünyanın ortaya çıkmasını mümkün kılabilir. Bu bağlamda, özfarkındalığı gelişmiş bireyler yetiştirmek oluşturmacı görüş açısından önemlidir. Demokratik ve barışçıl dünya düzenini oluşturabilecek yabancı dil öğretmenlerini yetiştirmek başlangıç noktası olabilir. Oluşturmacı yaklaşıma göre bilgi, toplumsal ilişkiler içinde bireyler tarafından etkin olarak oluşturulan bilişsel yapılardır. Demokratik ve barışçıl dünya görüşü, karşılığında bireyler ve uluslar arasındaki ilişkileri geliştirecek etkin bir yabancı dil eğitimi aracılığıyla yayılabilir. Yabancı dil öğretmenlerini işbirliğini, özerkliği, özfarkındalığı, sorgulamayı, sürekli değerlendirmeyi ve tartışmayı destekleyen ortamlarda yetiştirmek hayati önem taşımaktadır. Bu çalışma, İngilizce öğretmenlerini böyle özelliklere sahip bir ortam içinde yetiştirilmesi yolunda öneri niteliğinde bir model geliştirmeyi amaçlamaktadır.
ABSTRACT
In this age of fast changes it is inevitable to transform the concepts of education and foreign language teaching. Constructivism is likely to transform the notion of education bringing new perspectives such as a holistic world view, collaboration, respect to variety and equality, supporting autonomy and awareness, guiding to success, questioning relationships in the world and world affairs, evaluating educational processes and activities, discussing every aspect of life, being critical in terms of power relations in the societies and the world. Foreign language learning helps individuals to compare and contrast their own being with other beings, thus brings more tolerance and respect, which would enable a more democratic world to emerge. In this aspect, training people towords self-awareness is essential in constructivist view. The starting point could be training foreign language teachers through whom democratic and peaceful world order would be realized. According to constructivist approach knowledge is a cognitive construct actively constructed by individuals via societal relationships. The spread of democratic and peaceful world view could be achieved through active foreign language teaching which in return could develop the interpersonal and international relationships. It is of vital importance to train foreign language teachers in environments that support collaboration, autonomy, awareness, questioning, constant evaluation and discussion. This study aims at developing a guiding model in training English language teachers in an educational environment having such traits.
ÖNSÖZ
Bugünün çok hızlı değişen dünyasında bütün kavramlar tekrar şekillendirilmektedir. Sıklaşan kişilerarası ve uluslararası ilişkiler, gelişen iletişim ve karmaşıklaşan dünya bireylerin yeni anlayışlar geliştirmelerini zorunlu kılmaktadır. Bu yeni dünyada bireylerin yeni anlayışlar geliştirmesini sağlayacak ve yaşamlarını kolaylaştıracak bir etken de bu yeni dünyanın özelliklerini taşıyan çağdaş eğitim düzenlemeleri olacaktır. Teknolojinin her yıl daha da gelişmesi, ulaşım araçlarının hızlanması, bir bilgi ağı olarak nitelendirilebilecek İnternet’in insanlar arasındaki mesafeleri azaltması, bireylerarası ilişkileri yoğunlaştırması ve bilgiyi kolaylıkla ulaşılabilir bir kavrama dönüştürmesi, bilgi vermeye dayalı geleneksel eğitim uygulamalarını çağdaş dünyanın gereksinimlerine cevap veremeyecek duruma getirmiştir. Uluslar arasındaki mesafelerin azalması ve bireyler arasındaki ilişkilerin karmaşıklaşması, dünyayı çeşitli uluslardan bireylerin kolaylıkla ilişki kurduğu ve bir araya geldiği küresel bir köy haline dönüştürmüştür. Bu küresel köy içinde bireysel ilişkileri daha da sağlamlaştıracak etkili bir yabancı dil eğitimine gereksinim vardır. Yabancı dil eğitimi, yeni dünyanın yeni özellikleri olan dünyadaki çeşitliliğe saygıyı ve kültürlerarası hoşgörüyü geliştirmek için önemli bir araçtır.
Bu çalışmada eğitim kavramı Oluşturmacılık Yaklaşımı bağlamında şekillendirilmeye çalışılmıştır. Bilginin bireylerin nesnelerle olan ilişkisinden doğan geçici bir gerçeklik olduğu anlayışı eğitime yeni boyutlar getirebilir. Bu birey – nesne ilişkisi bağlamında öğrenenin bilgiyi etkin olarak oluşturduğu ilkesi öne çıkmaktadır. Öğrenenler özerk ve farkında olarak kendi bilgilerini oluşturmaktadırlar. İlk bölümde oluşturmacılık kuramı kavram ve uygulama boyutuyla tartışılmıştır. İkinci bölümde oluşturmacılık yaklaşımı bağlamında öğreten, öğrenen ve öğrenilen ilişkisi ve oluşturmacı eğitimin ders düzenlemeleri tanımlanmıştır. Üçüncü bölümde ise oluşturmacılık yaklaşımının yabancı dil öğretimine yapabileceği katkılar yabancı dil dersleri bağlamında tartışılmıştır. Son bölümde ise yabancı dil derslerini yönlendirecek insan gücü olan genelde yabancı dil öğretmenleri özelde İngilizce öğretmenlerinin oluşturmacılık yaklaşımı ilkeleri çerçevesinde yetiştirilmesi için öneri niteliğinde bir model geliştirilmiştir.
Bu çalışmanın gerçeğe dönüşmesi sürecinin başından sonuna kadar her aşamasında gerek yönlendirmeleri gerekse soruları ve tartışmalarıyla, konu seçiminden içeriğin belirlenmesine kadar bana rehber ve destek olan İstanbul Üniversitesi Hasan Ali Yücel Eğitim Fakültesi Yabancı Diller Eğitimi Bölümü Başkanı ve bu tez çalışmasının danışmanı Sayın Prof. Dr. Tülin Polat’a sonsuz teşekkürlerimi sunarım.
Bana, bu çalışmada önemli yer tutan, öğretmenlik mesleğinin niteliğini öğreten, bu meslek için çaba göstermemde fırsat yaratan ve yüreklendiren, sonsuz hoşgörüsü ve insancıl yaklaşımıyla insanlar arasındaki eşitliği yaşatarak bu çalışmanın gerçekleşmesi için sonsuz destekte bulunan çok sevgili Yrd. Doç. Dr. Dilek İnal’a, öğretmenlik mesleğinde bilimselliğin, birlikte çalışmanın ve ortak çalışmalar yapmanın ne kadar önemli olduğunu, öğretme eyleminin bir süreç olduğunu öğrendiğim Sayın Yrd. Doç. Dr. Özlem İlker Etuş’a, bu çalışmayı çeşitli vesilelerle benimle tartışan, kendimi ve çalışmamı sorgulamamı sağlayan Sayın Yrd. Doç. Dr. Binnur Cangil Erişkon’a çok teşekkür ederim.
Bu çalışmanın hazırlanması sürecinde yaptığım uygulamalara, değerlendirmelere ve sınıf içi tartışmalara etkin bir biçimde katılan sevgili öğrencilerime minnettarım, onların gönüllü çabaları ve olumlu geribildirimleri beni daha çok yüreklendirdi. Onların olumlu tutumları ve birlikte çalışma azmi çok nitelikli, çoğulcu ve demokratik bir öğrenme ortamının gelişmesine çok yardımcı oldu.
İngiliz Dili Eğitimi Anabilim Dalı’ındaki iş arkadaşlarımla yaptığım tartışmalarda uygulamalarımın eksik yönlerini görüp sorgulama olanağı buldum, ayrıca bölümümde kendi kararlarımı alabilmem ve özerk çalışmalar yapabilmem için olanak yaratıldı, Alman Dili Eğitimi ve Fransız Dili Eğitimi Anabilim Dalı’ndaki arkadaşlarımla yaptığım tartışmalarla da daha geniş bir dünya görüşü edindim ve çeşitliliğin bir insana ne kadar çok şey öğrettiğinin farkına vardım. Bütün arkadaşlarıma çok teşekkür ederim.
Son olarak da sahip olduğum bütün düşüncelerimi oluşturabilmem için anlayışları ve sevgileriyle beni sürekli olarak destekleyen bir ortam yaratan çok sevgili aileme çok teşekkür ederim.
İÇİNDEKİLER
sayfa
Öz…………………………………………………………………… ………………iii
Önsöz………………………………………………………………………………...iv
İçindekiler…………………………………………………………………………....vi
Tablolar…………………………………………………………………………...…vii
Giriş…………………………………………………………………………………...1
1. Oluşturmacılık Kuramı…...………………………….…………………………….4
1.1. Kavram Boyutuyla Oluşturmacılık……...……………………………...16
1.2. Uygulama Boyutuyla Oluşturmacılık ……...…………………………..24
2. Öğrenme – Öğretme Bağlamında Oluşturmacı Yaklaşım………….…...………..27
2.1. Oluşturmacılık Temelinde Özne, Nesne ve Bilgi İlişkisi…...………….27
2.2. Oluşturmacılık Temelinde Öğreten, Öğrenen ve Öğrenilen…...……….33
2.3. Oluşturmacılık Temelinde Ders Düzenlemeleri………………...………44
2.3.1. Sınıf İçi Etkinliklerde Oluşturmacı İlkeler ve Uygulamalar..…54
3. Yabancı Dil Öğretimi Bağlamında Oluşturmacılık…………..……………………65
3.1. Oluşturmacılık ve Yabancı Dil Dersleri……………………………...…76
4. Yabancı Dil Olarak İngilizce Öğretmenlerinin Yetiştiriminde Oluşturmacı Yaklaşım…….82
4.1 Yabancı Dil Olarak İngilizce Öğretenlerinin Yetiştiriminde Oluşturmacılık Odaklı bir Model…………94
4.1.1. Ön Aşama…………………………………………………......94
4.1.2. Uygulama…………………………………………………....100
4.1.3. Değerlendirme……………………………………………….109
Sonuç……………………………………………………………………………….112
Kaynakça…………………………………………………………………………...116
Ekler………………………………………………………………………………..125
TABLOLAR
Tablo1. Geleneksel ve Oluşturmacı Sınıfların Karşılaştırılması (Brooks & Brooks, 1999) ..................................................................................................................................47
Tablo 2. Oluşturmacı Yabancı Dil Öğretiminin İkeleri (Reinfried, 2000).................76
Tablo 3. Öğreten ve Öğrenen Merkezli Sınıflar ........................................................91
İçindekiler 1. Bölüm 2. Bölüm 3. Bölüm 4. Bölüm Bibliografya/Kaynakça
Home / ELT Materials / Coursebook Reports / Learn Turkish / Comics / ELT Conferences / Private Lessons / Online Translation / Links /