My Short Stories in English

The Short Story Of Mankind

This is the story of him. This is the story of a long reign. The story which still continues. The story of raids on the human mind and the successors of the never ending fight. He is the king, the king of many lords. There they go almighty and undefeatable dark lords of the king. They won over many battles, they chant of him, his reign is blessed, they gain the ground, the dark is spread, the mind is chained. Many children suffered great pains.Pains even great men could not bear. Many mothers cried, fathers’ hearts ached, many children were lost. The human race fights back and loses, even you might have sometime fought and then caught in their hands restrained. This is the story of you.

The king, the lords, their warriors and servants don’t exist for many happy men. They’ve never heard of them, thus light and joy for them is life. However, on the other hand, any land and any race could not resist the order king would bitterly command. The order transforms you into a slave whose past and present and the future is no longer reliable, whose dreams and facts are no more of real life.

Gold and silver are of no use to him, his power values only script. His lords praise those who really soothe their holy mood. Amongst us live their sober seeds. Many times the lords decide, the king commands our hectic side be drugged like dim of sleepy sins. The only way to be in peace with them is to comply with all their existence, however complex it can be. Mankind, my people, my mothers, my fathers, my children, myself decide on thy fate. Remember your great warriors who overthrew this king once, although he regains his power back again. Remember the marvelous victories of mankind. The king and lords are so concrete in nature that one cannot overcome their unbreakable existence. There were times, however, when your men; yes it was your men who destroyed that undefeatable armada. These men fought hard, they functioned well, with notions like steel. It wasn’t easy one by one to transform the tyranny still keeping stand. Mostly artists, clever scientists and pathetic lovers kept harming the king and lords, and their progressing.

To speak of him is the most destructive sin, if done neglecting of his prescriptive reign. To write of him, another sin, with no compromise if it’s not accurately done. To praise him you must know his undefeatable, indestructible, continuous, giant reign.

Traitors of man were those of well-informed breed. They had no face or lively grace for any men. They put us fake in solemn deck. The only rule they knew was rule. The word beyond is banned aloof. They were one with the lords of our mind in dark. They were the greatest and most crowded alliance of the king. They are the practitioners of darks. Holy books and prophets, best weapons of the sole mentor, harm us, farm us, blind us with dignity.      

And the man feeling tense, with a heart beating harder, is on the ground, his sword and white armour are of no protection  but serving the enemy’s submersion. On a day of fierce battle, the men lose confidence of theirs, thus forget why they lived for. Lost abilities of thiers become enemy’s conquest. Sweating more than normal, men is filled with an overwhelming failure, it is when the sleep seems as danger. And on the battle field with throats so tight, stomaches knotted and mouths dry man wishes to be taken down, then drown, then find himself in heaven’s arms, the arms which light the way to life. Pictures of many nightmares cure when time of war is on the whole just a matter of perception. Internal voices and fake senses are overtaking most of his power, power precious which overcoming the endless sense of losing anything of self. Internal preasure with external instruction stuck the men in desperate position. Flee, flee and flee but there’s no space for, there’s poison on every horizon our mind can comprehend.

Man was a dreamer before the king and his lords turned him into a stupified sinner. The dreams were sins, the existance of the lords the only reality, and the men only a realist. And the king, his reign petrified the men for being a dreamer, the only resolution was becoming correction. The king his lords brought unavoidable order aiming to heal men’s mental disorder, which happened to be the greatest murder.Here he is the man of the king, servant of the lords, slave of being corrected, the purest critic, inevitable victim of the king’s torture.             

Even sun is cold while fighting the lords, the summer’s day is turned to mud by the march of the shivering mood. The rain is no water but the raid of unnoticable sort. The vision of the king lies everywhere unhidden, avoiding him would be one’s everlasting ruin in present life and after, even more destructive when one’s falling faster.

Man’s being is chaotic, the king and lords have made him manic. Single lord can take man down without any resistent sound, multiple ones are far greater victors to whom the mankind would surrender.

The king is thunder killing slowly, all the beauty’s gone so harshly. Fewer men and children sadly can avoid the king’s assault bravely. Simple truth is king and lords, tremble young minds of my sort. Tracking, sucking our souls fully neglecting able slows. Rivers long, oceans wide is the story in that we fought. Mountains high, lightening fast is the power of the king in us found.

Rumours , freak rumours arrive before the king and lords march on youth of mankind. Then his prophets, holy books in hands, spread the reign streching new battles on the terrain. Many minds frightened to bones declare withdrawal from the place they dreamed of mere. Sorrows morrows, unheard cries would prevail just as the raids began. Lost posts of men are taken by the lords, each of them their king heil. Raids, endless raids wouldn’t die in any time. The raids, the lords unbreakable like stones simply smash whatever is on their way , if not ground leashed. Yes, there are few of them, young warriors of men, still fresh like daily flowers. Pity them, they’ll soon be rumours. Winds won’t harm them or the nature, do not take me as a bloody preacher, but the raids as weighty crusades will destroy their fragile structure.

The wrath of lords is upon men, as if king’s the only fact. Time is fluid flowing fast, men’s the only creature smart. Despite his being soft and tender, king and lords have him under their word of wonder. To err is human , but errors on the battle field are paid with the greatest pains. Man beleived that he would chain the king and lords , thus have them in his hand. However, the chains of the king enslaved the man. The extraordinary power of the king and lords had given them the final truimph, whereas the only way of defeating the king and his lords was to melt them with men’s being. The existance of the king would lose its meaning only inside men’s mind. Meaningless existance is of no name or body, and the man would be the king and lords himself. But the king exists, man can’t have him besides the lords slice man’s mind aside. Standing side by side, even if king tears us apart, will save us from his endless raids, only cooperation can overthrow the power of the lords.

The reign grows each day, man still fights madly, say. Prophets, holy books and lords standing so concrete as guards whom man hits then sits and bit by bit permits his beheaded destiny to blow. Such a great king is he that holds the world, the minds and all the life of those who cannot melt him into their beings. Not an easy duty would this be, knowing king’s nature the first thing better be. Then the lords carefully examined, consciously handled will be weakened, wishfully the prophets will betray the king and the holy books will teach our youth the victorious deeds of human race. No chains, no lords but jolly life will be of concern. There the man will pray with the good mood of May.

Here’s the king, the owner of all beasty deed’s; the reason of all pains man has ever lived, the keeper of all the black lords who harm us most, the legislator of all the holy books which form the chains in us, the ruler of the rules who sentenced us to wrath if we failed to obey his reign, the taker of our healthy minds turning us into nomadic tribes.

There they are the three brothers; the most cruel of the lords. They appear first, while they harm us it is of greater cost. I, definitely, am so frightened, man is shaking of their arrival lightening. They are the lords of present might which seems to reach the future fights. All the lords have different weapons, only one is common to them all, with which they hammer us with mercy none. The first and unexpected raid is theirs as when many fresh minds are deterred.  

The second of the greatest harm is given by the two brothers of king's lords. But the younger has a shadow, the third and single fighter whose assault is being felt much stronger. They impress our minds whereas none of them carries any beauty for thyselves. The shadow operates forgotten, he has no mercy attacs and all the men feel fallen. They don't lose any battle nor they fight very little. The older one, short but clever, hides sometimes preparing to knock down if anyone pretends to neglect his holy existance. The younger one even more clever than his sibling, stands in front of man as if he's a natural tag on men's minds. Thus confuses them for even more painful action on any single direction. The shadow's felt but not perceived until it strikes the minds and hides away again. The shadow does not exist in fact, but how apparently it harms.

King and lords I pray thee, set us free.

Humanity's enslaved in your hands, solemn. 

Voiceless we speak, blindly see.

Harmony's gone, rules govern.

I can see the disorder in the eyes of a child blind, only king can cause this by the help of his lords magicians. They have only one name but may be found everywhere around people soldiers on the battle field. How confusing is their existance. We seem to fight them, even defeat but when we see the same magician lord just a step ahead of us, we understand who lost. What is more they have other vehicles of trouble, lords make united forces, humble. On the battle ground they feel like the arsenal of hell. They beat and hit or simply tear eminent young and adult man of high standard.

How am I likely to know so much about those lords and king? Let me tell you the story of a past deed. It was them whose name unwillingly we learnt. Ancestors of present lords they were, beautiful memories they stored. I was there, I remember, on the battle field I saw them all. I fought them myself. They flew over reddish hells, white fields turned black and grey, flowers lost their smell. Many people there, I saw, were swallowed in the mud of the loud rain caused by the heat and cold of carriages of those old lords. Many prophets with holy books they hired to enslave the mankind. They inherited to all lords of the king the ability to refresh even after being defeated on the battle ground. Thus, they survived since. Thus, they got the holy body same as creatures alive who generate through times. The weapons varied then because of this mutation, hazardous. The fate turned against man.

Magical bullets shot their assault guns to slain us on the brown plains. Bullets have three different kinds, however same they are in nature. The first shot of all the lords made king enjoy his succession over man, killing hundreds of millions men ready to fight the existance of the king.  The second shot slained even more of those brave man who dared to challange the king and lords. I was from the minority who resisted even the third shot, all the protection we had was down by the first two attacks, and the third caught us unexpected. Millions were put to death from our side, none we defeated as black lords refreshed in our minds again and again. Every hit of theirs sent friends of ours into deep memories of the past. Sometimes I think to myself " I was left alive to tell this story to everyone with grief."

After so much time from the first war I attended, I got my lesson. I was a devouted soldier to my race who fought bravely the king, the lords, and the prophets they posses. How many prophets suffered and paid by my and other brave soldier's hands for the deeds of their allied king and lords. Some of them were in pink and violet, the others were in black and dark blue. I saw them crying with misery they fought, but didn't leave their holy books. So, most of them left the earth unhappy, without the flavour of my happy men.

Now, I will burn all the holy books of those prophets, traitors of their race. This is where their power lies. The king is unchangable, just like his lords who gain extra qualities every step we take further. If we don't challenge king and lords, for they're part of our minds, unseperable from our existance, we are to persuade the prophets to surrender into their own race. It is my beleif that if mankind overthrows those prophets a better life is to prevail and mankind will regain its happy fate again.    

Tuncer Can  

  The Bird and the Bird Catcher

The bird was born into a cage, a cage full of other birds. All in different colours and with different perspectives. Some singing the  sweetest songs one can ever hear, some others trying flying unaware of the cage. They didn’t know the world beyond these golden bars. They wouldn’t even see the bars, this would surprise the bird most, as she had this feeling of beyond, she was born with it. She had the feeling of flying beyond the bars, she didn’t know how to name it though, but it would mean a real life, she knew. Wouldn’t every bird know this feeling? She was amazed at how some would never sacrifice a single thing for this, but the bird would give her fresh heart. 

Some birds would love to be fed and cared, this would be enough for them. Some others would try to fly but once they reach the safe bars they would go back to where they started their couragous move. However, only handful would dare to fly beyond the bars into the enlightment of the reality. She was one of them. She would dare to dance with the real wind, not the sweety breeze. Once she had the chance, she would strech her wings, step forward, jump couple of times into the air and fly. She, then, would soar with the wind, would dance with the dangerous gales, would challange the life itself. She would give herself in cool streams, she would alight on the highest trees, and rely only on her will. She would have no bars to hold her down anymore. She shone not because she was the most beautiful bird in her cage, but because she had the most beautiful dreams. She could attract anything with her shining eyes. She wanted to fly free. She would do it whatever was to be faced. If this was her destiny or she created this destiny with her dreams is a mystery for all of us.  

The intrinsic beauty she possessed had been recognized by many, one of them the cage carer. He knew how much he could gain from her beauty, if only he could change her for some other birds. What he didn’t know was the dreams she had. This gave her the opportunity to fly away, to escape from all her ties, to set free and fly, fly and fly. She did it. Her dreams came true. She escaped everything that was given to her. Now, it was her turn to create and act her will. She flew, higher and higher. It was the first time she could feel the freedon on her wings. She was the master of her deeds. Noone but she would decide what place to fly, where to perch and how to share herself with life. It was her who would calm down, if ever. She learned enough at her cage to survive, she knew. It was her first real take off from her own reality, Here, in front of her eyes and wings lied the new, untouched and undiscovered life. She flew, she knew, to create her fate. She flew and flew, from tree to tree from place to place, and it was as if there were millions of things to find in each her moment. She chose, she neglected, she took, herself. She found it hard at times, she felt mistaken, she felt she didn’t know what more to ask for. It was her turn however, she wouldn’t give up for small defeats, she was victorious already. She felt large, as worlds. She made new friends as well some in cages some flying to and fro like her. She learned more than she knew about herself.    

At times when she felt tired of flying she got confused and didn’t know what she wanted, some rest only or something more than that. She knew she didn’t want ties back, she knew she was tired of flying, but she didn’t know what was beyond beyond her cage. Her dreams came true already, she didn’t have other dreams other than them. She seem to have forgotten that her beauty came from her dreams. She wasn’t aware that she needed new dreams, other than flying free. Fortunately, time flew faster just like her, and didn’t let her think aloud. She was living in her own dream, she wasn’t ready to wake up yet. There stood the bird catcher. He had already prepared his capture for her. She didn’t  know this yet. The bird cather had dreamt of her long before she knew it. He was ready to captivate her against her will. She wasn’t ready. She still had more life to live, more days to seize and more breathe to fly.. The bird catcher didn’t know her dreams however, nor the bird knew his will precisely. She had seen the breed of bird catchers, some more dangerous than others. She frequently met them, she escaped them all. She knew all the tricks they play and traps they would put on her way. She was afraid of being caged again, but somehow she liked this paly. Seeing tricks played for her she played tricks as well. The bird catcher didn’t know this, too. He was playing his part for sure. He wanted the bird for himself, unaware that she needed no new bonds but freedom. She had to fly away, and if she choses she might light on his hand, let him caress her when she needs, soothe her when she’s worn out, sing for him a little,  but won’t stay there longer. The  bird needs new dreams and the bird catcher needs more wisdom to let her free. The tricky dance between them won’t last forever, both will change. The bird will find new dreams to follow, and the bird catcher will learn the value of freedom. If not so, whatever.

Tuncer Can

12 November 2004

Syracuse

Türkçe Kısa Öykülerim

Hedon’un Tapınağı

Toprağın suya duyduğu andı.... Natu bana göründü. Bu sadece mitoslarda olur sanıyordum, meğerse her insanın başına gelirmiş. Hayal ürünü de değilmiş hiçbir mitos, her şey anlatıldığı gibi yaşanıyormuş.

 Daha sonra görmeyi öğrendim. Bunların gerçekliğine sadece gerçekten göremeyenler inanmaz. Görenler bilirler ki kandırmaca değildir hikayeler.

Bulutlar hala siyahtı ancak beyazlar koşuşturuyordu baş döndürücü bir hızla, peşlerinden, uzakta. Gördüğüm Natu’ydu biliyorum, yeşilin aslında nasıl bir renk olduğunu da o an anladım ve yeşilin bir kokusunun olduğunun farkında vardım. Natu neden oldu bunu biliyorum. Beyaz yünler uçuşurken önümde ve bilye kadar sarı çiçekler başlarını uzatırken bana, içimde hissettim Natu’nun görünüşünü. Gözlerimden öte bütün duyularımla algıladım onu, tenimin serinliğinde bile vardı.

Zamanın deli koşusunda, düşen renkli yapraklarda, uçan kuşun kanadında, gökyüzünün maviliğinde, bir çiçek kokusunda, böcek seslerinde, karanlık bir gece dinginliğinde, yıldızların ışığında, serin bir yel hoşluğunda, deniz hislerinde, bir dağın heybetinde, bir köpeğin bir kedinin peşi sıra havlayışında, gençlik sivilcelerimde ve algıladığım her anda biliyorum ki Natu da var benimle.

Onu göremeyenler sanıyorum Negat ile arkadaşlık edenler. Belki de o engel oluyordur insanlara. Negat ile arkadaşlık etemedim hayatım boyunca. Kardeşi Posit’tir. Benim yoldaşım. Hatırlıyorum; anlatılır ki anneleri Ener, ikizlerini doğururken, birinde çok zorlanmış,  diğeri ise hiç acı vermemiş. Bilici Ora ikizlerin kaderini öngörmüş ve zavallı Ener’i uyarmış. Ener de bir damla su gibi birbirine çok benzeyen ikizlerini Hedon’a hizmet etsinler diye tapınağına göndermiş, çok küçükken daha, kaderlerini değiştirebilecekmiş gibi. Bu tapınak bütün insanların müridi olmak için can attığı bir yermiş dünyadayken. Zira sonsuzluğun kapısıymış.

Hedon da bu çok seçkin annenin çocuklarını tapınağının kapılarında görevlendirmiş ve böylece onlara sonsuzluğun kapısını emanet etmiş. Bu tapınakta ayrıca theollar görev yapıyormuş. Onlar da insanları birçok sınavdan geçirdikten sonra bu tapınağın müridi yapıyorlarmış. Posit ve Negat ise hiçbir sınav yapmadan insanların sonsuzluğa geçmesine yardımcı oluyorlarmış. Bu yüzden her ikisi de çok seviliyormuş. Ancak doğumunda da annesine acı veren Negat, bu sevginin tamamına sahip olmak istemiş ve hak etmeyen insanları da kapıdan geçirmeye başlamış. Hedon’un bunu fark etmesi gecikmemiş ve cezalandırılmaktan korkan Negat tapınaktan kaçmış. Hedon da onu lanetlemiş. Dahası her kim Negat’la arkadaşlık ederse o da lanetlenmiş. Böylece Negat yalnızlığa mahkum olmuş. Ancak Posit’e olan benzerliğinden dolayı Negat insanları rahatça kandırmaya devam etmiş. Bu yüzden bazı insanlar gerçekleri hala göremez.

Negat hala insanlar arasında, onu ağlayan bir çocuğun gözyaşında, yuvasından düşen kuş yavrusunun çığlıklarında, siyahlar giymiş bir kadının yasında, aşkın acısında, aç bir insanın çaresizliğinde ve karanlıklarda görebilirsiniz, eğer onun dostu değilseniz.

Posit ise hala insanların sevgilisi, ona yüreğini açmış herkesle birlikte dualar ediyor tapınağın sonsuza kadar herkese açılması için. Onu bir çocuğun gülümseyen yüzünde, yuvasından ilk kez ayrılan kuş yavrusunun kanat çırpışında, beyazlar giyinmiş bir gelinin duvağında, huzurlu bir insanın uyuyuşunda ve aydınlıklar içinde görebilirsiniz, dostuysanız eğer.  

 Afrod ve Dea

Hedon tapınağının iki sadık hizmetkarı vardı, theolların başı ve insanların özü. Afrod ve Dea birbirlerini öylesine tamamlıyorlardı ki onlar olmasa dünya dengesini yitirip koyu karanlıklarda kaybolabilirdi. Afrod, güleç yüzü parlak teni ve canlı, hareketli yapısıyla öylesine tatlıydı ki, herkesle birlikteydi. Dea ise bembeyaz, kocaman yüzü, simsiyah gözleri, sırma saçları ve durgun vücuduyla gizemli billur bir tanrıçaydı. Herkes onu görebilir ama yaklaşıp yakından tanıyamazdı. Öylesine yakın ve ulaşılamazdı ki. Afrod ve Dea birbirlerinden öylesine farklıydılar ki bu olmasa insanların yaşamı dengesini bulamazdı.

Afrod en çok çocukları severdi, hepsinin içinde bir parçası ve emeği bulunurdu. Dea ise en çok yaşlıları severdi, hepsinin içinde bir parçası ve emeği olurdu. Aslında insanlar da hangisini daha çok severlerse onun gibi olurlardı, ona benzerlerdi. Afrod’u sevenler çocuklaşır Dea’yı sevenler de yaşlanırdı. Biri tapınağın girişi diğeri de çıkışı gibiydi.

Öteden beridir de Afrod Dea’ya sevdalıydı, sonsuzca yaşamı gibi. Heyecan sarardı her yanını, Dea ise sevdadan habersiz, bir siyah bir beyaz renksiz giyinirdi. Afrod her görüşünde onu, erir biterdi. Güleç yüzü değişmezdi sadece. Dea ise gülmeyi bilmezdi, Afrod ağladığında da yaş gelmezdi gözlerinden. Dea duyduğunda sevdayı gülemedi. Renkleri de bilmezdi, sonsuzluğunda yaşar giderdi.

Hedon birleştirdi ancak ikisini, hallerini öğrenip. Natu’ya göre birleşmelerine imkan yoktu çünkü. Hedon, Afrod ve Dea’yı birleştirip insanlığı bir kez daha mutlu etti, çünkü bu ikisinden bir çocuk doğdu, insanlığa hizmet eden. Adı Ephil oldu, insanlığa hizmet etmekle kalmadı Ephil, ana ve babasını da çok mutlu etti. Zira aralarındaki tek bağ oldu, onları birleştiren tek varlık oldu. Onun sayesinde sevgileri sonsuza dek sürebilirdi artık.

Ephil insanlara yol gösterdi, yaşarlarken; bir babasına götürdü onları  bir annesine teslim etti. Aralarında gidip geldi, sonsuz aşklarını insanlara bildirdi. Şimdi de bütün insanlar, Afrod ve Dea’yı severler ancak her ikisine de çok daha yakınlar.

 Bea

Doğuşunda Ephil sevindi, babasıydı. Afrod’tan parlaklığını almıştı, Natu dahi özünden katmıştı bu bebek kıza. Hedon tapınağının temel direği olacaktı, onu içinde taşımayan insan tapınağa bakamayacaktı bile.

Annesi Uın, Ephil’in eşi olmuş Hedon’u doğrulamış ve bu bebek kıza hayat vermişti. Uın çok biçimli ve ölçülü bir Hedon hizmetkarıydı. Ephil için bir hediyeydi. Hedon’un bir parçasıydı Ephil’le birlikte doğmuştu ama bir ana babadan değil. Mükemmel yaratılmıştı. Bütün insanlar ona yüzlerini sürebilmek peşindeydi. Onu içinde taşıyana hayat boyunca mutsuzluk yazılmazdı. Her yaşamın anahtarıydı. Kadın yada erkek bütün insanlar bir parçasına sahip olabilmek için çırpınırdı yaşam boyu. Sonsuzluğa karışmanın yaşarken daha oluruydu. Şimdi de kendinin özelliklerine sahip bir kıza hayat veriyordu insanlara.

Bea her insanın yüzünde kendini gösteriyor, annesi Uın ise gizlenmeyi tercih ediyor gözlerin ardına, ancak yine de bazen sezilebiliyor varlığı. Ne yazık ki çok az insan her ikisine de yer verebiliyor içinde. Bu az insanlar Hedon tapınağına sorgusuz sualsiz alınıyorlar. Ne mutlu onlara. Üçü birlikte çok mutlu bir aile oldular, insanlara hizmet ettiler.

Bu modern bir mit değil, efsane değil, gerçek değil; bu değişmezliğin özü, insanlığın kurtuluşu, bilincin gereği, yaşamın ereği. Bu mutlu olmak, sevmek, huzurlu olmak. Bin bir hikayeden olma, bin bir hikayeye doğma. 

Tuncer Can

beyaz kelebekler ellerinde, kuş kanatları yüreklerinde
 

Bir şehrin ilk kez açılan kafe’nin ilk müdavimi oldunuz mu hiç? Yeni açılan demiyorum ilk kez kurulan kafe’den bahsediyorum. Taze ,sıkılmış olmayan portakal suyunun esiri oldunuz mu? Kendimi ilk kez orada genç hissettim. Her şeyden kaçarcasına ilk kez, oraya sığındım. Cebimdeki tomar tomar parayı ilk kez orada harcadım. Belki de ben o paraya sahip olmasaydım küçücük şehrimizde hiçbir zaman bir kafe açılmayacaktı.

Okul kapanmamıştı ben de o yazın neler getireceğini henüz bilmiyordum. Küçük şehirlerde yaşayanlar büyük şehirleri hayal ederler, ya büyük şehirde yaşayanlar, onlar ne hayal eder?

İyi bir öğrenciydim, aşık bile olmuştum. Düzlükteki avını görmüş tepeden aşağıya doğru süzülen kartalın coşkusu vardı içimde, tepedeki okulumdan aşağı yolun üzerindeki kafe’ye doğru koşarcasına merdivenleri atlaya atlaya inerken. Her zaman öyle hissettim. Ama kartalın yalnızlığı yoktu. Üç büyük tutkumu kaybedince fark ettim yalnızlığımı. Ama hiç acıkmadım. Çocukluğunda mutluluğa doymuş insanlar asla acıkmazlar.
 

Bisikletimi satmak zorunda kaldığımda da yazın sonunda, onu hiç özlemedim. Küçük şehirlerdeki insanların daha özgür olduklarını onu kaybedince anladım. Çoğu çocuğun en iyi dostudur bisikleti, ilk anıları onunladır çünkü, yaşama bilincini ilk kez bisikletle gerçekleşir. İlk kez o uçurur insanı. Sadece kuşlar iki ülkenin sınırlarını tanımadan özgürce uçarlar. Bir seferinde bisikletim beni de uçurdu. Hayatım boyunca bir daha hiç o günkü kadar özgür olamadım.

Bir el kadar küçük kitapların içerdiği sonsuz dünyalar bir de insanlığın bilgi birikimine rağmen buna sahip olmamak için direnenler beni çok şaşırtmıştır. İnsanları tembellik köle yapar, çalışan insan en azından eyleminin efendisidir.
 

Yakıcı yaz güneşinin altındaki insan kalabalıkları değişimin habercisidir bir ülkede. Çünkü düşündükleri kendileri değildir. Öyle olsaydı gölgede olurlardı. O yaz da öyle oldu. Bir çok tanıdık yüz güneşin altında, beyaz kelebekler ellerinde, kuş kanatları yüreklerinde.

Yaz kampına da gidemedim. Kafe’me gidiyordum,inadına coşkulu, her gün.
 

Uğultular yükseldi önce ağlamalar sonra. Her gün her akşam toplanıyor insanlar uğulduyor, ağlıyor, dağılıyor, sonra bir toz bulutu yükseliyor. Yarım saat süren bir oyun. Güneş pırıl pırıl yeni kavuştuğu yazına gülümsüyor. Masmavi gökyüzü; yemyeşil akıyor küçücük şehrimin küçücük deresi kimse farkında değil, biliyorum. İnsanlar konuşuyor her yerde her an.

Hiçbir şeyin olmadığı yerde insanlar her şeyin sahibidir. Posta kutumuzun aralığından parmaklarımı sokup kontrol ettiğimde gelmiş olan günlük gazeteyi, haftalık dergilerimi, mektup arkadaşımdan gelen mektubu, ara sıra da gelen tatil kartlarını çok severdim. Okuldan ilk gelen ben olduğum için posta kutusunu ilk ben açardım. Haftalık dergilerimde kaybolurdum, günlük gazeteyi de baştan sona okurdum. Yıllar sonra o posta kutusunun karşısında olduğumu fark edince dayanamadım, artık bana ait olmayan bu kutuyu yine parmaklarımla kontrol ettim, boştu. Sanki gazete ve dergilerim orada olacaklardı beni bekleyeceklerdi. Bunu umdum, saklamıyorum. Özlemenin eskiye dönme umudu olduğunun söylendiğini duymuştum. Yaşlanmış bir çiftçi gençliğinde yıldırım gibi sürdüğü, ektiği tarlasının bakımsızlığı karşısında nasıl üzüntü duyarsa ben de öyle ümitsizliğe kapıldım.
 

Başkasının hayaliyle yaşarsanız bu size mutsuzluk verebilir. Bir toplulukta yaşayanlar ritualleri herkes gibi yaşar. Renkli bir kutu önünde her gün ve akşam tekrarlanırdı bu oyun, hala da oynandığını ben biliyorum. Sıranın bana da gelmesini bekliyordum. Çok sürmedi. Sevdiğim ne varsa önce uzaklaştı benden sonra da iyice görünmez oldu. Hava kararmak üzereydi. Benim için de tekrarlandı oyun. Neden ağlandığını hiç anlamadım.

Hayatın getirdiklerine insanlar tepki gösterirler ancak yine de bunu yaşamaktan alıkoyamazlar kendilerini. Bu gönüllü üzüntüde kaybolurlar, çıkarlar, yine kaybolurlar. Boyun eğmekten başka çarelerinin olmadığını da göremezler, sabırla katlanırlar.
 

Köydeki evimizin penceresine kahverengi bir yuva yapan kırlangıçların neden yuvalarını bırakıp kışın hiç görünmedikleri ilk kez tam olarak anlıyordum. Yeni bir yuva yapmaya giderlermiş meğer. Göğüslerinin neden beyaz, umut dolu olduğunu, kanatlarının neden siyah, yaslı olduğunu da anladım.

Bazen ümit ümitsizliği kayıp kazancı gerçek hayali getirebilir. Bunlar karşıt olarak görülebilir ancak bu dünyada her şeyin karşıtıyla var olduğunu söylüyorlar. Bunları yaşamak da aynı anda ölümlü hayattır.
 

tuncer can

                Kayan bir yıldız gibi geçti dünyayı

           Ani ve beklenmedik bir durumda karar vermek ne kadar kolaydır.

Umutların ve kayıpların ardından gitmeye ne kadar da gönüllüyüz.

           Küçük İason kendisini bekleyen kaderi bilmeden daha 11 yaşındayken

uzun bir yolculuğa çıkmıştı. Peşinden gittiği bilinmezle karşılaştığında hayal

kırıklığına uğrasa da yolculuklardan asla vazgeçmedi. İstediğini elde etsin

diye,doğanın devinimine güç versin diye tanrılar Argo’yu ona hediye ettiler.

Hayal kırıklığına uğratmadı hiç.

            Sıcak bir yaz akşamı yola koyuldu. Kaybettiklerinin ardından gitti.

Onu kaybettiklerinin kimse farkına varmadı. Kalabalıklardan arınıp yaşamı,

koruyucusu ve nefesi ile baş başa kalınca en sapa yollara  girdi. Dağlar,

ormanlar içinden gitti kimse görmesin diye. Kırmızı rüzgarına binmiş deliklere

gire çıka ilerlerken ardında bıraktığı insanların ağlamaları hala beyninde

çalkalanıyordu. Gecenin serinliği de onları donduramamıştı. Gözleri de

ağırlaşmamıştı.

            Gece de hiç bu kadar aydınlık olmamıştı daha önce. Sabah

aydınlığında farkına vardı ki geceki bütün ışıklar aslında insan gölgeleriydi.

Bir çok insan onun gibi yola koyulmuştu. Çok şaşırdı. Yol üzerinde yürümeye el

vermeyecek kadar çok insan vardı. Dahası bu kervana her yol sapağından daha çok

insan katılıyordu. Bir süre sonra hareket dahi durdu. O kadar çok insan yola

koyulmuştu ki hareket durmuş ve ancak aralıklı sağlanabiliyordu. Bekleyişler

sırasında  tanıdık yüzler de görülebiliyordu arada sırada. Mutluluk veren

yüzlerdi bunlar. Bilinmeyene bir yolculukta tanıdık bir yüzün verdiği mutluluğu

hiç bir şey veremez. Ama bu yolculuğu nereden haber almışlardı.

            Artık iyice tek sıra olmuştu insanlar, birbirlerinin peşi sıra

yürüyebiliyorlardı ancak. Yemeklerini paylaşırken de yüzlerini görmeden

yürüyorlardı. Geçilen her köyden her kasabadan insanlar katılıyordu bu yürüyüşe.

Ağır ağır yürüyor insanlar, gururlu. Nereye varacağını kimsenin bilmediği bir

yürüyüş. Mutlu kahkahalar, yükselen sesler insanlar arasında bir gidip bir

geliyordu. Düşünceli başlar da seçiliyordu. Yaşlılar, orta yaşlılar, gençler,

çocuklar,bebekler,yalnızlar,evliler, hayalciler, gerçekçiler hiçbir fark yoktu

şimdi ; yürüyordu hepsi. Varamayan olacak mıydı ? Herkes vardı. Bu kadar kısa bu

kadar uzun bir yolculuk oldu.

            Kalabalıkların ihtiyaçları da artar. Sinekler daha çok ısırır.

İnsanlar daha çok acıkır. Atlar daha çabuk yorulur. Güneş daha çok yakar.

Şikayetler çoğalır. Bir damla su daha değerli olur.

            Surların çevirmediği kaleli geniş alanda toplandı insanlar

sıralarını bozmadan. Gece karanlığı yürüyenlerin yorgunluğuna acıdı kapladı her

yeri. İnsanlar uzun uzun dinlendi. İnsanlar yolculuklarda uyuyamaz. Gözlerini

kapar ancak varacakları yer uyanık kalır içlerinde; varana kadar da uyku uyku

değildir. İason da uyuyamadı, yıldızlara baktı, varacağı yeri düşledi.

            Ruhu kanatlandı göklere vardı. Güneşin arabalarından birindeydi; onu

durduran hiç bir şey yoktu şimdi. Bir aşağı bir yukarı çekiyordu onu kanatlı.

Bembeyaz giysiler içinde parlıyordu. Tanrısal ışıktan yapılmış gibiydi. Karanlık

değildi yolu binlerce ışın geçiyordu yanından. Kayan bir yıldız gibi geçti

dünyayı bir uçtan bir uca. Yol arkadaşları rahatsız uykularından uyandılar,onu

öyle neşeli uçarken gördüler ve onların da ruhları göğe yükseldi. Onu takip

ettiler ve her yer aydınlandı

            Ama yola koyulamadılar. Hepsi de aynı rüyayı görmüşlerdi ve o kadar

kalabalıktılar ki bu onların hareketini engelliyordu. İnsanlar kalabalıklarda

hareket edemezler, sınırları daralır, kendilerini kısılmış hisseder ve köle

olurlar. Hareket edip özgür olabilmek için herkesten farklı rüyalar görmek

zorundadırlar.

              O gece ise hepsi de aynı rüyayı gördüler ve yolculukları bitene

kadar da hepsi her gece aynı rüyayı gördü. Onları bu halde gören yabancılar da

şaşırıp kaldılar hallerine. Yabancılarla bir tek genç bir kız konuştu o

kalabalıktan. Genç kızın yüzündeki kararlı ifade hareket getirdi. Hareket bir

daha yol bitene kadar hiç durmadı. Adım adım da olsa yavaş yavaş da olsa

kendilerine bir daha yenilmediler ve sürekli yürüdüler.

              Yol boyunca gizli pınarların suları onlara yumuşak bir geçiş sağladı,

olgunlaşmamış üzümler bile yardım etti. Sarı saman renkli tarlalar arasından

geçip gitti yorgunluklar. Karanlık bile yol verdi içi aydınlık insanlara. Doğru

rüyaları gören insanların önünde hiçbir şey duramaz. Ölümsüzlük kazanmak kadar

önemliydi bu yolculuk bütün o insanlar için. Vazgeçilen elde edilenden çok daha

büyük olsa da, mutluluk dahi kurban edilmiş olsa da bu yolculuk her şeye

değerdi. Her gece üç yüz elli bin yıldız kaydı gökyüzünde milyonlarca insanın

hayatını değiştirerek. İason da hayallerine ulaştı. Tanrısal ışığın mutluluğuna

erişti ve artık ölümsüz oldu o yolculuğu duyan bilen ve yaşayan herkes gibi. Bu

yolculuk onun olgunluğa erişme ve insanlığın varolma nedenini öğrenmesi için bir

fırsattı. Bir bilinmeze doğru yola çıkmıştı. Ancak artık öğrenmişti, biliyordu.

tuncer can 

Güneş saçları gitmiş günbatımına dönmüştü

Dalga dalga ruhu çoşardı her kadın gibi. Her güzel sözle uçardı, çok da severdi kadın olmayı. Bembeyaz teninin kızarıklığında gizlerdi bir çok şeyi oysa. Güneş saçlarıyla savururdu yaşam gücünü. Okuduğu öykülerdeki kadınlar gibi mutsuz olurdu bazen, onlar gibi gülerdi, içinden çıkamadığı oyunlar da oynardı. Çok gülerdi, gözleriyle içini ısıtırdı baktığı adamların, ama diliyle de dondurabilirdi, biliyordu. Konuşmayı çok severdi, anlatmayı da, en çok da mutlu biten öyküleri, her güzel kadın gibi. Yaşamayı severdi bir de, doyasıya. Onu tanıdığımda küçücük bir kızdı, çok çabuk büyüdü, birkaç günde.

Öykülerin özünde imkansız tesadüfler vardır, öyle olaylar olur ki inanamaz insan. Örneğin hiç tanımadığınız birinin sizin için öykü yazması gibi. Gerçekten de böyle bir olay olanaksız, sadece öykülerde olur böylesi. Yine de severiz bunları okumayı, kurgu olduklarını bilsek de. Oysa hayatın özünde de birazcık bu kurgudan var. Bazılarımız buna kader der. Bazılarımız da inanmaz buna.

O da denizler kadar dalgalı ruhuyla anlatmıştı bunları bana, inanmadım ona, sadece denizin köpükleri kadar beyaz tenli olduğunu söylediğinde inandım. Bir gün yoldan geçen biri bir iyilikte bulunmuş ona, kız da teşekkür etmiş, sonra da oturmuşlar konuşmuşlar, saat epey olmuş, farkedememiş ikisi de. Geç olmuş ya da erken onu anlayamadım. Oysa kızın yetişmesi gereken bir yer varmış. Gece mi gündüz mü anlatamadı ama yine buluşmuşlar yoldan geçenle öykülerini mi beğenmiş ne kız yine unutmuş zamanı. Konuşmuşlar yine, yabancı da tatlı mı tatlı dilliymiş. Kızcağızın en sevdiği öyküleri anlatmış, nerden bildiyse. Deniz ruhlu kız da boş durmamış tabii, o da anlatmış. İkisinin de öyküleri bitmemiş sonraki buluşmalarında, zaman da zaman olmaktan çıkmış, hiçbir şeye ölçü olmamaya başlamış. Böyle bir şey mümkün mü? İnanmadım ona.

Sonra kız gitmiş uzaklara, yabancıdan cok uzaklara. Güneş saçları gitmiş günbatımına dönmüştü. Yabancı seslenmiş ona bu arada, o da duymuş. Nasıl oluyorsa o kadar uzaktan seslenince duymak? Sonra ama kız da ona duyurmak istemiş sesini, teni gibi beyaz vadilerden haykırmış nehrin akışı gibi konuşan yabancısına. Buluşmaya devam etmişler, yaşamdan ve zamandan bağımsız. Hayatında ne varsa ihmal etmeye başlamış kız, yabancısına koşmak için kaçmaya başlamış herşeyden, evinden bile.

Kız neden böyle yapmış kendi de anlayamamış, yalnız da değilmiş ki. Erkeği varmış, aniden uzaklara giden. Bir çok arkadaşı varmış, her an onunla olan, onu düşünen, seven. Kendi öyküleri varmış eski sevgilerle dolu dolu, evi varmış herşeyden sığınak olan. Hayalleri varmış uzaklardaki yaşamlarla ilgili, şehrinin sevgisi varmış, başka insanlar varmış onu mutlu eden. Geleceği varmış parlak. Bunlar yetmemiş mi ona bilinmez?   

Yeni değilmiş bu kıza, yabancıya da öyle anlaşılan; bu kaçışlar sıklaşmış. Ancak zaman her yerde aynı akmıyormus ki. Hayatınızın hem içinde hem de dışında olabilir misiniz ki? Yaşam gülüşlü kız unutmuş ki bağları varmış. Kaçışları başka yaşamları dalgalandırmaya başlamış, uzakları unutmuş. Dalgalar bir kez çoştu mu rahat vermez, suları bulandırır, yaşamları alır götürür. Deniz de değişir tamamen. Aslında deniz aynı denizdir de ondan etkilenen her şey değişir. Denizin yatağı da değişir, dayanamaz dalgalanmaya.

Bu arada deniz kızının evinin bir parçası da kopup gitmiş, çok üzülmüş kız, hatta evinin o halini görünce ağlamış. Evinin de onu bağladığını ve onun yokluğuna dayanamadığını anlayamamış. Suçluluk duymaya başlamış, evini düzeltmeye çalışmış tek başına, belini bile incitmiş ancak hayatını da verse geri gelmezdi kopan parça, eskiyi düşünmek de çare değil ki.

Çok düşünmüş; uzaktaki erkeğini de ihmal ettiğini anlamış evi gibi, ondan da bir parça kopmuş muydu? Oysa ne kadar mutlu etmişti onu, ya şimdi? Her güzel kadın gibi karar veremiyordu ona gitmeli mi yoksa gözlerindeki yeni parıltıya mı kaçmalı. Sadece kendini mi düşünmüştü, bir de şiirinin dili olmak istediği yabancıyı? Ya yaşamına ne olmuştu?

Bir zaman gece de değil sabah da, o arada, bir sözle dünya dönmüş. Karanlıktan kısılmış göz bebekleri genişçe açılmış, derince nefes almış, içinden uçmak gelmiş, kendini dalgalara bırakmak istemiş, deniz kızı olmuş ruhundaki gel gitleriyle, şarkılar söylemiş. Sadece kendi bilmiş ertesi gün aynı duygunun yerli yerinde olduğunu farkettiğinde neden garip de bir mutluluk hissettiğini.

tuncer can (2005)

Syracuse

Evrenin Yapısı İnsanın Kendisi ( Birkaç El Yazması)

Bütün evrenin ortak noktası belirli bir düzen içinde hareket halinde olmasıdır. Bu harekete devinim de diyebiliriz. Bu devinim süreçler içersinde olmaktadır. Bu ortak noktayı açıklayacak ve hatta noktanın kendisi olabilecek bir tin, töz yada “şey” var mıdır? Bütün maddelerin katı, sıvı yada gaz, birbirlerine dönüşebilmesi bütün maddelerin ortak ve tek bir “şey”den olduğu gerçeğini doğrulamaktadır. Buna madde, tin yada töz demek yerine enerji demeyi uygun buluyorum zira madde, tin yada töz kelimeleri anlamsal boyutta durağan ve sınırlı bir “şey”i (varlığı) ifade etmektedir. Bu da varlığı elle tutulur, insanın beş duyusuyla doğrulanabilir bir düzeye indirgemektedir ve dolayısıyla da kanımca eksik bir tanım olmaktadır. Oysa enerji dediğimizde, bu isim kendi içersinde hareket içermekte ve evrenin hareket halini de göstermektedir.

Evrenin ortak noktası ikili bir kavram içermektedir. Biri devinim diğeri de bu devinimin belirli bir düzen içersinde olmasıdır. Enerji evrenin kendisi olduğuna göre devinim ve düzen de onun özellikleridir. Enerji devinir, sürekli hareket halindedir ve enerji düzenlidir, bu hareket bir düzen içersindedir. Bana kalırsa bu düzene bilinç demeliyiz, zira bu düzenli devinim bir süreç içersinde olmaktadır. Sürecin dışında bağımsız bir düzenli devinim yoktur.

Bu bağlamda süreç enerjiyi de düzenli devinimi de içermektedir. En üst boyutta varlık, evren bir süreç içersinde anlam kazanmaktadır. Süreçsiz var değiller. Yalnız, süreç en üst boyutta olmakla birlikte iki alt bileşenden oluşmaktadır. Tek başına bir üst boyut olarak var değildir. Varlığı alt bileşenleriyle doğrulanmaktadır.

Bunlar an ve bilinçtir. Her enerji, her düzenli devinim bir an içersinde oluşabilmektedir. Yine de sadece an yeterli değildir, zira bu enerjinin ve devinimin kabul edilebilir olması için bir bilince gerek vardır. Ancak bu durumda enerji yada devinim yada evren( varlık) vardır. An dediğim olgu da alt bileşenlere ayrılır; boyut, mekan, var olma durumu, ve zorunluluk. Enerjinin ilişkileri bir tür boyutlar kesişmesidir. Bu boyutlar da mekandan bağımsız olamaz. Enerji ve devinim vardır çünkü var olma durumundalar ve bu da bir zorunluluktur. Enerji ve devinim zorunlu olarak vardır. Bu var olma durumu da tek başına kanıtlanamaz, bunun için bilince gerek vardır. Bilinç de zorunlu olarak canlılık, algı, düşünce ve anlamdan oluşmaktadır. Enerji canlıdır. Zira devinir, düşünce bu enerjinin bir parçasıdır. Bütün bunların bilinebilmesi için algıya, varlığı varlık olarak niteleyebilecek bir anlama gerek vardır. Bileşenlerin tamamı birbiri içinde erimiştir ve toplamda süreci oluşturmaktadırlar. Bu süreç evren ve özelliklerinin toplamıdır. Bütün kavramlar birbirini içermektedir ve bu bileşenler arasındaki yoğunluklar ve ilişkiler gözlenebilir değildir, farkında olunabilir ancak bütün ilişkilerin gözlenebilir duruma gelmesi insanın sürecin kendisi olmasıyla mümkündür. Evrenin bir parçası yada bileşeni değil algı ve düşünce olarak kendisi olmasıyla mümkündür. An bilinçten bağımsız var olamaz, boyut mekandan ayrı değildir, var olma durumu zorunluluktur, canlı düşüncededir, algı anlamaktır. Bunların sürece katılma oranı ve yoğunluğu sabit değildir, enerjiyi ve devinimi etkileme olasılığı değişkendir ve anlam ve diğer süreçler de işte bu ilişkilerden meydana gelmektedir.

Thales varlığın ve evrenin ana maddesine “su” demekle bir tür enerjiyi tarif etmiyor mu? Anaximandros da “sonsuz olan” derken anlamı itibarıyla başı ve sonu olmayan yani sonsuzluğu da içinde taşıyan, enerjiyi de taşıyan süreci kast etmiyor mu? Anaximenes de “hava” demişti. Bu bir tür enerji değil mi? Herakleitos da “ateş” diye ifade etmişti ana varlığı, ateş içinde devinimi olan bir enerjiyi de göstermiyor mu? “Sayı” da sonsuzluk, “atom” da devinim değil mi?

Bu bilgiye erişebilmemizin sebebi de Empedokles’in söylediği gibi bizimde “evrenle aynı nitelikte” olmamızdır. Bizim de ana maddemiz incelendiğinde evrendeki diğer maddelerle aynı olduğu kesindir. Katı bir beden, sıvı kan ve kanın içindeki gaz halindeki hava ile bunları bir arada tutan ruh dediğimiz enerji. Daha açık bir anlatımla bedenimizi ve dış dünyamızı oluşturan an, iç dünyamızı ve bütün her şeyi var eden bilincimizin toplamı değil miyiz, evren de varlık da bu nitelikte değil midir. Her şey her şeydir. Bütün kavramlar birbirinin öylesine içindedir ki hiçbir şey bir diğerinden farklı yada ayrı değildir.

Ruh insanların sonsuz enerjiyi taşıdıkları boyutlarıdır. Ancak bedenleri doğa (yada an) adını verdiğimiz farklı bir boyuttadır. Doğa boyutunun ilkeleri çok etkindir, bu yüzden de düşünme eylemini gerçekleştirmeden insan kendi enerjisinin (ruhunun) farkına varamıyor. İnsan içinde bulunduğu boyutların farkına varamadan, iki boyutta birden devindiğini anlamadan ölümü bir son olarak adlandırma yanılgısına düşmektedir. İnsanları en çok tüketen düşünme devinimidir.    

İnsan düşüncelerini – enerjisini- nasıl paylaşır sorusunun cevabı çok basit bir yaklaşımla “dil” dir. Dilin ne olduğu sorusu da çok çeşitli şekillerde cevaplanmıştır. Bence dil insanların birlikte hareket edebilmesini mümkün kılan bir süreçtir. İnsan doğasının olumladığı bir durumdur. Zira, aynı insanda olduğu gibi- süreçte de- iki farklı boyuttan oluşur. Biri simgesi-beden- diğeri de enerjisi-ruh-dir. İnsan doğası gereği an içersinde zorunlu olarak var olacak bir boyut yaratmak durumundadır. Bu da dili simgeleştirdiği sembollerin gereğine işaret eder. Bu sembollere de yazı sembolleri denir. Yazının dilin gelişiminden çok sonra mümkün olabilmesinin nedeni de aslında başka bir sembolün dilin bedeni olarak var olmasıdır; buna biz ses sembolleri diyoruz. Neden ses sembolleri yazı sembollerinden önce var olmuştur? Bu soru enerji kullanımı ilkesiyle cevaplanabilir. İnsan en az enerjiyle en çok devinimi yaratmak ister. Dil bir devinim, bir süreçtir. İnsan da onun hareketini kendinde bulunan en az enerjiyle yapmak durumundadır, zira, bu canlı kalabilmesinin ilk koşuludur. Tüketilen-aslında paylaşılan- enerji ne kadar çoksa insanın ana maddesi olan enerjinin gelişmesi o kadar hızlı olur. Beden bu hızlı değişime aynı şekilde tepki veremez, izleyemez, çünkü daha yoğundur, bu da insanın daha yavaş devinme, dolayısıyla daha az enerji harcamayı istemesine neden olur. Oysa yazı sembollerinin kullanımı ses sembollerinden çok daha fazla enerji tüketilerek yapılma durumundadır. Seslerin kullanılması zaten var olan beden ve çevrede çok fazla olan havanın devindirilmesiyle çok daha az bir kas ve enerji kullanımıyla mümkündür.

En seyrek enerji ruhtur. Enerji ne kadar seyrekse o kadar çabuk gelişebilir. Beden daha sıkışıktır, gelişmesi daha zordur, daha çok zaman alır. Bir taş çok daha yoğundur, onun gelişebilmesi daha zordur.

 Mutsuzluk devinmenin ve gelişimin enerjiyle aynı an içersinde olmaması halidir. Ruh devinir de daha yoğun olan beden aynı anda devinemezse mutsuzluk hissedilir. Çünkü beden bu devinime katılamaz, gelişemez dolayısıyla eksiklik hissedilir. Mutluluk hem anın hem de bilincin aynı anda enerjinin devinmesi ve gelişmesi durumudur. Acı ise bedenin daha hızlı devinmesi ve değişmesi, ve ruhun da bu devinime yetişememesi halidir.     

Dil sembollerle ifade edilir de kaynağı nerededir? İnsanlar neyi simgeleştirirler? Bu simgeler neyin bedenidir? An’a taşınan bu simgeler insan enerjisinin dışa vurumudur. Zira, insan enerjisinin gelişmesi sahip olduğu enerjinin paylaşılmasıyla mümkündür. Çünkü insanlar birlikte hareket ederlerse daha az enerji harcayarak daha çok gelişme ve devinim kazanırlar. Bu ölçüde de varoluşlarını olumlarlar. İnsan toplumsallığının altında yatan neden de budur. Doğum bile bir kişilik değildir, insanların bu gönüllü birlikteliği kültür dediğimiz kavramı doğurur. Aynı doğrultuda hareket eden insanlar aynı yapıp etmelerde bulunur, aynı biçimde alet kullanırlar, aynı dili konuşurlar. Kültür de bir süreçtir. Ancak farklı coğrafi koşullardaki insanlar farklı yapıp etmelerde bulunurlar, kültürlerin farklılaşması bundan oluşur. Aynı toplumdaki insanlar aynı düşünürler, çünkü enerjileri de aynı doğrultuda devinir ve gelişir.

İnsanların bedenlerinin enerjilerinin gelişimine yetişebilmesi için takviyeye edilme durumundadır. Bu da beden dışından gelen uyarıcılarla mümkündür. Bu uyarılar yiyecek gibi farklı yoğunluklardaki enerjiler olabileceği gibi bilinç boyutunda da olabilirler, renkler, sıcak-soğuk uyarıcılar. Bunlar da kültürün coğrafi koşullarla birlikte dış dünyayla birlikte diğer uyarıcılardan etkilenebileceğini göstermektedir. En temelde yine dış şartlar ne olursa olsun daha az enerjiyle daha çok devinim elde etme ilkesi kültürün temelini oluşturur. Bu enerjinin nasıl kullanılacağı tutumu kültür kavramını yapılandırır. Varlığımız onu dışa vurabildiğimiz kadardır.  

Tuncer Can