DÖRT DİL BECERİSİ AÇISINDAN A MODERN ENGLISH COURSE FOR TURKS 7 By ESRA Özdemir

Bu çalışmada düz liselerde İngilizce derslerinde kullanılmakta olan A Modern Englısh Course For Turks adlı kitaptaki aktiviteler okuma, yazma, dinleme ve konuşma becerilerinin yeterlilikleri ve çeşitlilikleri açısından incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucunda kitaptaki aktivitelerin dört beceriyi kazandırma açısından ne kadar yeterli olabileceği ortaya konulmuştur.

ABSTRACT

In this study the book A Modern English Course For Turks 7 which is used in English lessons in the state schools is examined according to the variety and sufficiency of the reading, writing, listening, and speaking skills. As a result it is demonstrated how efficient are the activities in the book to make gain of the four skills.

Bu çalışmanın amacı düz liselerde okutulan A Modern English Course For Turks 7 adlı kitabın dil öğretiminde yetersiz olduğunu ortaya koymaktadır. Bu çalışmada dil becerilerini kazandırmaya yönelik aktivite tiplerinin hangi özelliklere sahip olması gerektiği belirtilmiş ve bu özelliklerin A Modern English Course For Turks 7 adlı kitapta ne oranda bulunduğu belirtilmiştir.

Bu çalışmanın tamamlanması için düşünsel anlamda destek aldığım İstanbul Üniversitesi Hasan Ali YücelmEğitim Fakültesi İngiliz Dili ve Eğitimi Yüksek Lisans Bölümü öğrencilerine teşekkürlerimi sunarım.

İÇİNDEKİLER

I. Giriş

Bu çalışmada dil öğretiminde öğrenciye kazandırılması gereken dört beceri irdelenmiş ve bu becerilerin çok çeşitli aktivite tipleri ile verilmesinin dil öğretimi açısından yaralarına değinilmiştir. Dil öğrenen kişinin asıl amacının bildirişim olduğu yatsınamaz bir gerçek olduğuna göre dil öğretiminde de bildirişim sağlayıcı aktivitelerin hazırlanması gerekmektedir.

Düz liselerde yapılan yabancı dil eğitiminde asıl sorun öğrencilere dil becerilerini kazanmaları için fırsat tanınması, dinleme, konuşma, okuma ve yazma becerilerini geliştirecek imkanların verilememesidir. İşte bu noktada beceri özellikleri , becerileri kazandırabilecek aktivite tipleri tekrar göz önünden geçirilmelidir. Bütün bunlar yapılırken dilin iletişim sağlayan bir araç olduğu unutulmamalı ve aktiviteler buna göre hazırlanmalıdr.

2. Dört Dil Becerisi

2.1. Dinleme Becerisi

Sınıflarda dinleme becerisine önem verilmesi ve dinleme aktivitelerinin yapılmasının sebebi çocukların gerçek hayatta karşılaşabilecekleri durumlarda başarılı ve doğru tepkiyi vermeleridir.

Penny Ur (1992:109) dinleme egzersizlerinin “gerçek hayattakilere en yakın” olma kriterinin göz önünde tutulması gerektiğini söylemektedir. Gerçek hayat durumlarının pedagojik bir avantajı öğrencilerin bu tip durumları dinlemeye yapay tekstleri dinlemekten çok daha fazla motive olmalarıdır.

Sınıfta yapılan dinleme gerçek hayattaki gibi değildir.dinleme becerisine dayalı aktiviteler gerçek hayat durumlarına benzetilmeli ve o özelliklere sahip olmalıdır. P. Ur’un (1992:107) da belirttiği gibi sadece düz bir metnin sesli okunmuş halini öğrencilerin dinlemesi ve ilgili soruları cevaplaması pek de gerçek hayatta görülen durumlar değildir.

Ömer Demircan (1990:199) işitsel görsel yaklaşımı savunanların başarılı bir dinleme ve konuşma öğretiminde görsel öğenin esas olduğuna ilişkin bir çok nedenler ileri sürmektedirler der. Ö. Demircan ses ile birlikte gösterilen resmin basılı bir sayfadaki satırlardan hatta tek başına sesten bile daha güçlü duyusal bir etki bırakacağını söyler.

Dinlediğini anlama karışık bir işlemdir. Anderson ve Lynch (1988:52) dinleyicinin simultane olarak aşağıdaki becerileri biririyle birleştirmesi gerektiğine işaret ederek dinlediğini anlama becerisinin karmaşıklığının altını çizmişlerdir.

David Nunan’ın (1989:23) belirttiği gibi Richards’a göre günlük konuşmaları anlamak şu becerileri içerir.

2.2. Konuşma Becerisi

Dört becerinin arasında “konuşma” her zaman en önemlisi olarak görülür.

Bir dili bilen kişi o dili “konuşan” kişi olarak tanımlanır. Aslında bir dili bilmek dört beceriyi de içine alır. Ancak bir çok yabancı dil öğrenen kişi daha çok konuşmakla ilgilenirler. İşte bu yüzden öğrencilerin kendilerini ifade etmeleri yabancı dil derslerinin en önemli parçasıdır.(Penny Ur 1992:120)

Bygate (1987:67) dil öğrenen kişilerin karşılıklı konuşma ve anlaşmadaki becerilerini geliştirmeleri gerektiğini söyler. Karşılıklı konuşmada başarılı olmak ne zaman ve nasıl konuşma sırasının size veya bir başkasına geldiğini anlamayı, ne zaman bir konuyu açıklamayı ve değiştirmeyi, konuşmaya bir başkasını davet etmeyi, konuşmayı nasıl sürdürülebileceğini veya kapatabileceğini bilmeyi içerir. Anlamda uzlaşıma varma her iki tarafında birbirlerini doğru anladıklarından emin olmaları demektir.

P. Ur’a (1992:120) göre başarılı konuşma aktivitelerinin özellikleri şunlardır.

· öğrenci konuşur; aktivitelerin daha çok öğrencinin konuşmasına dayanması

· yüksek motivasyon; aktivitelerin konusunun öğrencilerin ilgisini çekmesi veya onları bir amaca yöneltmesi

· dilin kabul edilebilir düzeyde olması; öğrencilerin kendilerini ifade ederken dili düzgün kullanmaları , konular arası bağlantıları kurabilmeleri

Başarılı sözlü anlaşmanın temelleri başarılı dinlemeye dayanır. Başarılı dinleme için doğala yakın dinleme aktivitelerine eğitim süresince ağırlık verilmesi gerekir. Başarılı dinlemeden sonra ancak başarılı sözlü anlaşma sağlanabilir. ( David Nunan 1989:32)

D. Nunan’a (1989:32) göre başarılı bir sözlü anlaşma şunları içerir;

2.3. Okuma Becerisi

Okuma okuyucunun verilen başlık ve konu hakkında sahip olduğu bilgi ile yazarın yazdığı arasındaki etkileşim sürecidir. D. Nunan’a (1989:33) göre okuma sadece anlaşımların ve dilbilgisinin bir yere kodlanmış hali değildir. Ona göre iyi okurlar kendi bilgileri ve okuma parçası arasında bağlantı kurarlar.

P. Ur (1992:141-142) öğrenciye temel konuşma dili kazandırıldıktan sonra okumaya başlanmalıdır der. Eğer böyle yapılırsa okuma sembolleri başka bir dile çevirmekten çok çocuğun okuduğunu anlamasını sağlayacaktır. P. Ur okuduğunu anlayan öğrencilerin Rivers ve Temperly’e göre şu nedenlerden dolayı okumayı isteyeceklerini belirtir: bir konuda bilgi toplamak, günlük veya iş hayatında belli bir görevi yerine getirmek, bir oyunda oynamak veya bir oyun oynamak, arkadaşlarıyla görüşmek,dünyada neler olduğunu veya neler olabileceğini anlamak i, eğlenmek için.

Dil öğrenen kişilerin okuduğunu anlayabilmesi için bazı stratejiler geliştirmesi de gerekir. D. Nunan’a (1989:35) göre başarılı bir okuma şunları içerir;

2.4. Yazma Becerisi

Yazma okuyucuya fikirlerin, mesajın ifade edilmesidir. Dil öğrenen kişiye yazma becerisinin kazandırılmaya çalışılmasının nedeni eğitim görmüş bu kişinin kendi ana dilinde yazılı olarak üretebildiği şeyleri yabancı dilde de üretmesidir.(Peen Ur 1992:160)

Bell ve Burnaby’ye atıf yapan D. Nunan’ın (1989:36) da belirttiği gibi yazma çok karmaşık bir süreçtir. Cümle düzeyinde içeriği, cümle yapısını, kelimeleri, noktalamayı, kelimelerin doğru yazılımını içerir.

Yazının araç ve amaç olarak kullanımını P. Ur (1992:162) aşağıdaki üç madde ile açıklamıştır:

· Yazının araç olarak kullanılması: Yeni kelimelerin not alınması, dilbilgisi kurallarının yazılması, dinleme veye okuma parçalarının sorularına cevapların yazılmasıgibi. Buradaki amaç öğrencinin öğrencinin dile alışması, onu çalışması ve öğretmenin öğrenciyi kontrol etmesidir.

· Yazının amaç olarak kullanılması: Asıl amaç yazı yazmaktır. Mikro düzeyde harfleri, noktalama işaretlerini doğru kullanma gibi beceriler göz önünde bulundurulurken makro düzeyde içerik ve yazının organizasyonuna önem verilir.

· Yazının hem araç hem de amaç olarak kullanılması: Bu tip yazı aktiviteleri diğer beceriler ile içiçe girmiş aktivitelerde kullanılır. Örneğin okunmuş olan bir gazete yazısına yazılı olarak cevap verme gibi.

3. Dört Beceri Açısından A Modern Englısh Course For

Turks 7

Bu bölümde düz liselerde okutulan A Modern English Course For Turks 7 adlı kitapta yeralan aktiviteler dört beceri açısından incelenecektir.

3.1. Dinleme Aktiviteleri

Kitapta sadece iki tip dinleme aktivitesi bulunmaktadır. Bunlardan birincisi “dinle ve tekrar et” başlığı altında verilmiştir. Bu egzersizlerde öğretmen tarafından seslendirilen cümleler öğrenciler tarafından tekrar edilir. Diğer bir aktivite ise “şarkı” dır. Burada öğretmen tarafından seslendirilen şarkı öğrenciler tarafından tekrar edilir. Aktivitelerde çeşitlilik bulunmamaktadır. Ayrıca bu aktiviteler “gerçek hayattakilere yakın olma” krıterinden tamamiyle uzaktır. Dinleme aktivitelerinde işitsel veya işitsel-görsel hiçbir materyal kullanılmamaktadır. Öğrenciler sadece öğretmenin sesletimini duyarlar.

7. sınıflarda okutulan kitapta toplam dört çeşit konuşma aktivitesi bulunmaktadır. Birinci aktivite tipi “oku ve uygula” başlığı altında geçer. Bu aktivite ağırlıklı olarak okuma aktivitesidir. Öğrenci ilk başta sessiz olarak okunan dialoğu partneri ile beraber okur. Amaç telafuzu öğretmek ile sınırlı kalmıştır.

İkinci aktivite tipi “anlama soruları” başlığı altında geçmektedir. Hemen hemen her okuma parçasından sonra verilen bu sorularda öğrencilerin okudukları parçadan anladıklarını ne kadar dile getirebildiklerini ölçme esas alınmıştır.

Üçüncü tip aktivite “resim tanımlama” dır. Kitapta bu tipte iki aktivite bulunmaktadır. Amaç öğrencinin gördüğü resmi kendi cümleleriyle ifade etmesidir.

Dördüncü ve en son aktivite çeşiti “serbest konuşma” aktiviteleridir. Bu aktivitelerde amaç öğrencilerin verilen başlık hakkında kendi cümleleriyle kendilerini ifade etmeleridir.

Her ünitede toplam dört tane okuma becerisini geliştirmeyi amaçlayan bölüm vardır. Bunların iki tanesini okuma parçası, iki tanesini ise diyaloglar oluşturmaktadır. Bu metinler dilbilgisi kurallarını öğretmek için yazılmış zorlama metinlerdir. Doğal maetinler denilen gazete, dergi, magazin yazıları gibi metinler bulunmamaktadır.

Kitapta ağırlıklı olarak yazma aktivitesi bulunmaktadır. Bu aktivitelerin hepsi “yönlendirilmiş” yazma aktiviteleridir. Amaç öğretilmiş olan dilbilgisi yapısının tekrarıdır. Bu aktivitelerin çoğunda yazma araç olarak kullanılmaktadır. Öğrencilerden yazmaları istenilen dialogların çoğunda kullanacakları fiiller ve dilbilgisi yapısı verilmiştir, öğrenciden bir önceki örneğe bakarak aynı yapıda dialoglar oluşturması beklenmektedir.

Mevcut sistemde düz liselerde okutulan İngilizce kitaplarına bakıldığında egzersizlerin araştırma bölümünde anlatılan özelliklere ve çeşitliliğe sahip olamadığı görülmektedir.

XX. Yüzyılın ikinci yarısında ortaya konulan İletişimsel Yaklaşıma göre dilin birinci işlevi “iletişim” kurmaktır. Ö. Demircan’ın belirttiğine göre (1990:252) İletişimsel Yaklaşım dilde kazanılması gereken dört temel beceriyi şu şekilde ortaya koymaktadır.

Algılama/Edilgen Üretme/Etken

İşitsel Ortam Dinleme Konuşma

Görsel Ortam Okuma Yazma

Tablodan da anlaşılacağı gibi öğrencinin üretici olabilmesi için ilk başta algılama sürecinin içine girmiş olması beklenmektedir.Örneğin öğrencinin konuşma becerisine sahip olabilmesi için dinleme sürecine dahil olması gerekmektedir. Şu anda düz liselerde okutulan A Modern English Course For Turks 7 adlı kitap incelendiğinde ise amaca yanlış tekniklerle gidildiği ve bu yüzden öğrencilerin başarısız olduğu görülmektedir.

Araştırma bölümünde yapılan inceleme sonucunda kitabın dört beceriyi verme açısından yetersiz olduğu görülmektedir. Kitapta dinleme aktiviteleri sadece öğretmen sesi kullanılarak gerçekleştirilmektedir. P. Ur’un (1992:109) da belirttiği gibi öğretmenin sesinin kullanılarak dinleme aktivitesi yapmak yanlış değildir. Ancak sürekli aynı sesi kullanmak öğrencilerin farklı ses ve aksan duyma olanaklarını ortadan kaldıracaktır.

Araştırma bölümünde de belirtildiği gibi kitapta dört tip konuşma aktivitesi bulunmaktadır. Bu aktivite tiplerinden üç tanesi yönlendirilmiş konuşma aktiviteleridir. Bu alıştırmaların amacı öğrencilerin okudukları ve gördüklerini kendi cümleleriyle anlatmalarıdır. P. Ur’ un (1992:120) belirttiği gibi başarılı konuşma aktivitelerinde öğrenci çok konuşur , aktiviteler yüksek motivasyon sağlayıcı düzeydedir. Ancak okunulan ve görülen materyallerin konularının motive edici olmadığı ve öğrencileri konuşmaya itmediği gerçeği ortadır. Serbest konuşma aktivitelerinde ise amaç verilen başlık hakkında öğrencilerin düşüncelerini kendi cümleleriyle açıklamalarıdır. Ancak burada da konuların ne kadar ilgi çekici olduğu gözden geçirilmelidir. Kitapta en çok ağırlık verilen aktivite tipi yazı aktiviteleridir. Öğrencilerden örnek egzersizi sadece fiillerinin değiştirmesi beklenmektedir, sınırların bu kadar net bir biçimde çizilmesi ve ağırlıklı olarak yapıya dayanması öğrencinin motivasyonunu düşürecektir.

Dil anlaşma, anlaşma sağlayan bir düzen, bir araçtır. Anlatım işlevi bildirişim işlevini zorunlu kılar. XX. Yüzyıl dilbiliminin bir çok akımı özellikle dilin bu yönünü vurgulamış, onu toplumsal bir etkinlik düzlemi olarak ele almıştır. (Berke Vardar 1998:15)

Dil bir bildirişim aracı olduğuna göre, müfredatımızın amacı bu aracı kullanmayı öğretmektir. Bu amaca ulaşabilmek için incelemiş olduğumuz kitaptaki egzersizlerin konularının yenilenmesi, çeşitlerinin artırılması ve öğrenciyi hedef dili kullanmaya daha çok teşvik edici olması gerekmektedir.

Ö. Demircan (1990:18) Humboldt, Sapir, Whorf, Akarsu, Stern’den alıntı yaparak yabancı-dilin bireysel yararını şöyle açıklar: dil-içi dünya görüşü açısından insanın düşünme ve dünyayı algılama biçimi kendi anadilinin yapısı ve anlatım olanaklarıyla sınırlıdır. Ö. Demircan yabancı-dil öğreniminin öğrenciye değişik düşünmede, olayları daha iyi değerlendirmede, düşünme yeteneklerinin gelişmesinde yardımcı olduğunu belirtir. Bu açıdan bakıldığında dilbilgisi yapılarının öğretilmesiyle olaylara değişik açılardan bakma, değerlendirme gibi sonuçlar beklenmemelidir.

Sonuç olarak hedef öğrencinin okuduğu ve dinlediği ile etkileşim içinde olarak ortaya konuşma ve/veya yazma gibi bir ürün koyması, iletişim kurmasıdır. Bu hedefler doğrultusunda kitaptaki aktiviteler tekrar gözden geçirilmelidir.

Demircan, Ömer: (1990), “Yabancı-Dil Öğretim Yöntemleri”, .............(yayınevi?), s.18,184,199,252

Nunan, David: (1989), “Designing Tasks For The Communicative Classroom”, Cambridge University Press, pp. 23,26,32,33,35,36

Ur, Penny: (1992), “A Course in Language Teaching”, Cambridge University Press, pp. 107,109,113-114,120,138,141-142,0160,162

Vardar, Berke: (1998), “Dilbilimin Temel Kavram ve İlkeleri”, Multilingual, s. 15

ÖZ