Bu programda amaç kültür olarak bize benzemeyen kişilerle iletişim kurarak çok kültürlü olmaktır. İşte bu yüzden öğrencilere “kültürel birlik” kavramını kazandırmak çok önemlidir. Kültürel birlik kavramının öğrencilere kazandırmak için etkili öğretim stratejileri, beceri ağırlıklı görevler ve tabi ki bunlara uygun kültür konuları müfredatın içinde yer almalıdır.
Bu makale kültürel birliğin tanımını, kültürel birliği kurarken karşımıza çıkabilecek zorlukları ve bu zorlukları yenmenin yollarını vermektedir. Kültürel birlik öğrenciler hangi düzeyde olursa olsun kültürel öğrenmeden ve kültürler arası edinçten yararlanır. Yeterli bir öngörü ve eğitimle yabancı dil öğretmenleri öğrencilere bu konuda yardımcı olabilirler.
Kültürel birlik, aynı dünyayı paylaşmayan yani değerleri, inançları, davranış tarzları farklı olan grup üyeleri arasında bir iletişim sağlamaktır.
Hess (1994) etkili kültürek iletişim için dört madde öne sürer. Hess’e göre kültürel birlik şu durumlarda oluşturulabilir;
Yazar farklı kültürlerden gelen öğrencilerin bulunduğu sınıflarda bir şekilde kültürel bir birlik olduğunu söylemiştir. Örneğin öğrencilerin birbirlerini isimleriyle çağırırken doğru telafuz etmeleri, öğrencilerin kendi kültürlerine ve diline sahip olmayan kişilerin yanlarına oturmayı tercih etmeleri, okul öncesi ve sonrası onlarla bir yere gitmeleri ya da bir öğrencinin arkadaşlarını kendi ülkesinin kurtuluş günü kutlamalarına çağırması.
Öğrencileri Kültürel Birlik için Hazırlama: Öğrenciler ilk başta Kültürel Birlik fikrine zaman kaybı olarak bakabilirler. Coffey bu konuda öğrencilerinden direkt tepkiler aldığını ve bazılarının kültürel farklılıklarla ilgilenmediklerini açık olarak belirttiğini ifade etmiştir. İngilizce dil programlarında farklı öğrenme biçimlerine, iletişim biçimlerine, kültürel bilgilere sahip çözümlemesi zor olan problemlere, karışıklıklara yol açan öğrenciler olabilir. Öğretmenler kültürel birlik kurarken olumsuz tepkilerle karşılaşabilirler. Bu gibi durumlarda çocukların etkileşimini azaltmak sınıfı sakinleştirmeye yarayabilir ancak kültürel birlik kurma sürecine zararlıdır. Çünkü çekişmeler açıklanmamış ve çözümlenmemiştir, kültürel izolasyonu sürdürmek beraberinde önyargı ve güvensizliği getirecektir. Eğer çekişmeler çıkmadan önce farklılıklara işaret edilir ve onlara yönelinirse öğrenciler, öğrenenler ve iletişim kuranlar olarak bundan fayda sağlarlar.
Eğitmenleri Kültürel Birlik için Hazırlama: Öğretmenler de öğrenciler gibi sınıfta kültürel birliği kurmaya hazır olmayabilirler. Yazarın belirttiğine göre 1996’da Amerikan’da ki TEFL programlarının sadece 1/3’ü kültürle ilgili bir program sunmuşlardır.Farklı kültürlerin bulunduğu bir sınıfta öğretmeyi bilmeyen, yeterli hazırlıkla gelmemiş kişiler, belki öğrencilerin faklı ülkelerden geldiklerini bilirler ama onların tarihlerini, kültürel geçmişlerini, deneyimlerini derse katmayı başaramazlar.
Öğretmenlerin “kültür” hakkında bilgi ve becerilerini arttırmanın en iyi yolu master programlarında diğer unsurlarla beraber kültürle ilgili kaynakların araştırılmasına, kültürle bağlı dünya görüşünün geliştirilmesine yer verilmelidir. Bu yetişen öğretmenlerin dünyaya bakış açısını genişletecek ve duyarlılığını artıracaktır. Farklı kültürel geçmişleri paylaşmak ve sınıfın sosyalleşmesi birlik kurmaya yardımcı olurken, paylaşımcı ve problem çözmeyi gerektiren aktivitelerin izlencede yer alması birliği oluşturan bağlamı yaratır.
Gücü Öğrencilerle Paylaşma: Birlik kurmanın ilk adımı olarak öğretmenler sınıfta kontrolü tek başlarına elde tutmaktan vazgeçmeli ve gücü öğrencilerle paylaşmalıdır. İzlencenin amaçlarını ve dersin beklentilerini ortaya koyarken öğrencileri bu beklentilerin içine sokmanın birçok yolu vardır. Örneğin eğer dersin amacı başka kültürle ilgili bir kaç başlığı incelemekse, öğretmen öğrencilerin kendi istedikleri konu başlıklarını seçmelerine izin vermelidir. Gücün ve sorumluluğun sadece bir kısmını elinde tutarak öğretmenler öğrencilerinin değişik öğrenme stratejilerini de gözlemlemiş olurlar. Örneğin M. Coffey sınıfında bazı öğrencilerin “çatışma” yoluyla öğrendiklerini gözlemlemiştir. Bu çatışma ortamının ilk başlarda kendisini rahatsız ettiğini söyleyen yazar daha sonra çocukların bu stratejiyi kullanarak aktiviteyi başarılı bir biçimde yaptıklarını gözlemlemiştir. Yazar sınıfı susturmak yerine tartışmaya izin vererek iletişim hattını açık tutmuş ve dilin rahat bir şekilde kullanılmasına olanak sağlamıştır.
Yanlış Anlamalara Karşı Toleransı Yükseltme: Birliği kurmak için yanlış anlamalara karşı toleranslı olmak gerekmektedir. İngilizce ile yeni yüzyüze gelen öğrenciler hayatlarındaki bir çok farklılığa uyum sağlamak durumunda oldukları için öğretmen öğrencilerin derse katılması konusunda yardımcı olmalıdır.
M. Coffey burada uyguladığı bir aktiviteye değinmiştir. Aktivite Amerika’ya göç etmiş olan bir baba ve oğulun Amerikan kültürüne bakış açılarını dile getirmektedir. Öğretmen bu konuyu sınıf içinde tartışmaya sunmuştur. Bazı öğrenciler durumu makul bulurken bazı öğrenciler kendi kültürlerini asla bırakmayacaklarını ve Amerikanlaşmayacaklarını söylemişlerdir. En son aktivite olarak aynı hayat şartları ve yeni bir ülkeye göç etmenin zorlukları hakkında bir çalışma yapılmıştır. Bütün bu aktiviteler yapılırken amaç öğrencilerin farklı görüşlere açık olmasını ve bu farklılıkları rahat bir biçimde dile getirmesini sağlamaktır.
Empatiyi Sağlama: Kültürel birlik öğretmenin empatiyi sağlamayı arttıran görevler vermesiyle gelişecektir. Öğretmenler öyle ders planları hazırlamalıdırlar ki öğrenciler aynı durumda farklı kültürlerin ne gibi duygulara sahip olabileceğini ve nasıl tepki verebileceklerini bilsinler. Ders planlarının amacı öğrencilerin kültürel farklılıklarla karşılaştıkları zaman yargılamayı durdurmayı öğrenmeleri olmalıdır.
Örneğin kültürel değerler hakkında konuşmayı sağlayan aktiviteler uygulanabilir. Öğrenciler diğer arkadaşlarının karşısında kültürel değerlerini açık olarak tartışmaktan çekinebilirler, bu yüzden aktiviteye onların Amerikan kültürü hakkındaki düşünceleri paylaşılarak başlanabilir. Bu öğrencilere kültürel tektipliliğin normal bir deneyim olduğunu görme şansını tanıyacaktır, onların kültürel değerlerinin ve kurallarının başkalarıyla aynı olabileceğini görmelerini sağlayacaktır. Öğrenciler bu sayede insanların bazen başka kültürler hakkında neden yanlış düşüncelere sahip olduğunu anlayacaktır. Bu aynı zamanda öğrencinin tektiplilik dışına çıkıp, sınırları aşıp kültür hakkında daha gerçekçi değerlindirmeler yapmasını sağlayacaktır.
İşbirliğini Sağlama: Ortaklaşa yapılan görevler öğrencilerin birlikte çalışmasını, birbirleriyle bilgi alış verişi yapmalarını ve birbirlerine gönüllü olarak yol göstermelerini sağlar. Öğrenme sürecinde grup içi birbirine güven birlik düşüncesini arttıracaktır.
Yazar işbirliğini arttırmak için kampüs klupleri projesini önermiştir. İlk başta öğrencilere ne tip grupların ilgilerini çektiği sorulmalı, kendileri, buluşma saatleri ve yerleri hakkında bilgi vermelidirler. Farklı gruplara üye olan öğrenciler, farklı kültürlerden olan kişilerle iletişim kurma olanağı bulacaktır ve öğretmen de bu süre içerisinde öğrencilerin etkileşimini gözlemleyebilir. Bu aktiviteler süresi boyunca gruplar da kendi aralarında yaptıkları toplantılarla iletişim halinde olacaklardır.
Bu ve benzeri ortaklaşa çalışma projesinin amacı kültürel birliği kurmak ve öğrencilerin birbirlerine güvenmesini sağlamaktır. Bu tip çalışmalar sınıf sınırlarını aşıp bütün kampüs içerisinde bir etkileşim sağlayacaktır. Burada amaç kültür duygusunun ve kültür farkındalığının arttırılmasıdır.
Kültürel Değerleri Anlamayı Sağlama: Burada öğrenciler dersin içeriğinde yatan iletişim tiplerini, değer sistemlerini tanımlama, analiz etme ve eleştirme şansı bulurlar. Bu karmaşık kavramları anlatan ve organize eden bu tip kültürel çalışmalar öğrencilerin kültürel değerleri anlamalarına yardımcı olacaktır. Öğrenci bir kez kültürler arası ölçüleri anladı mı, bunu derse ve aktivitelere yansıtabilir. Bu tip aktivitelerde iletişim tiplerinin ve değer sistemlerinin analizi sadece yüzeysel olarak yapılmamakta bu değerlerin alt başlıklarına, çıkış noktalarına mümkün olduğunca inilmektedir. Böylece farklı kültürlerin bize yabancı gelen davranış ve tutumlarının nedenleri öğrenilmiş olur. Bu farklılıklar doğrudan değil nedenleri ile kabul edilir ve böylece tolerans ve empati daha kolay sağlanır.
M. Coffey bu programı uygulamış oldukları sınıflarda öğrencilerin düşüncelerini öğrenmek için onlara bazı sorular yöneltmişlerdir. Amaçları programın ne kadar başarılı olduğunu ölçmek, eksik yanlarını saptamaktır.
Kültür Birliği’nin kurulması için müfredat, aktivite ve sınıf atmosferinde de bazı değişiklikler yapılmalıdır.
Yazar müfredatta belirtilen hedeflerin kültürel birlik kurma fikrini desteklemesi gerektiğini söylemektedir. Bu şekilde öğrenci değişik konular hakkında farklı dünya görüşüne sahip başka insanların düşüncelerini öğrenmeyi ve bir konu hakkında bilgi edinmeyi öğrenir. Bu yüzden müfredat hazırlanırken, konu ve materyaller seçilirken öğrencilere şu haklar tanınmalıdır:
· yüz yüze, ikili gruplar halinde ve tüm sınıfla çalışma olanağı sağlanmalı
· özellikle ortaklaşa çalışılan problem çözme aktivitelerine yer verilmeli
· eleştirel düşünebilecekleri konular seçilmeli
· sosyal gruplar arasında ve içinde kültürel farklılıklar, çeşitlilikler hakkında öğrenebilecekleri aktivitelerin verilmesi
Örneğin farklı kültürlere sahip iki öğrenciden oluşan grupların Amerikan öğrencileri hakkındaki düşüncelerini röportaj yaparak sunmak ya da Amerika tarihinde önemli bir yeri olan herhangi olay hakkında makale okuduktan sonra bu konuyla ilgili sorulara eleştirel yanıtlar getirmeleri gibi.
Her ders kültüre ulaşmak için kültürel anlayışa odaklanmak zorunda değildir. Ancak kültürel farkındalığın müfredat programı içinde bulunması önemlidir. Kültürler arası iletişim okuma-yazma stratejileri, kelime öğrenme, eleştirel düşünmeyi sağlama, sözlü akıcılığı kurma gibi aktivitelerde de kullanılabilir. Kültürel birlik kurma aktivitelerinin ders saatinin çok büyük bir kısmını alacağını düşünmek yanlıştır.
Aktivitelerle ilgili bir diğer nokta ise aktivite sıralamalarıdır. Yapılacak olan çalışmalar güven duygusunun oluşma süreci göz önünde tutularak düzenlenmelidir. M. Coffey dönem başında öğrencilerin birbirlerine daha az tehdit edici sorular sorarken, öğrenciler arasında güven oluştukça daha riskli sorular sorduklarını gözlemlemiştir.
M. Coffey sene sonunda “farklı kültürden insanların bulunduğu bir sınıfta en zorlandığınız şey neydi?” diye sorduğunda öğrencilerden biri şu yanıtı vermiş:
“En zor şey iletişimdi. Dil problem. Tabi kültürel farklılıkta çok önemli çünkü farklı ülkelerden gelen insanların farklı bakış açıları var. Kafanızda her zaman acaba şimdi söyleyeceğim şey herkes için uygun mu sorusu varken iletişim kurmak zor.”
Kültürel Birlik Kurma çalışmaları boyunca öğretmen sınıfın atmosferi ile ilgili çalışmalar da yapmak zorundadır. Öğretmen öğrencilere hedefleri aynı olan bir grubun içinde oldukları duygusunu vermelidir. Eğer bilgilerini, inançlarını ve fikirlerini paylaşırlarsa, grup halinde çalışırlarsa hedeflerine daha iyi bir biçimde ulaşabilecekleri duygusunu kazandırmalıdır. Sınıf üyeleri arasında karşılıklı güven duygusu kurmalıdır. Öğretmenler kendi beklentilerini, kursun içeriğiyle alakalı olan düşüncelerini, kendi inanç ve değerlerini öğrencilerle paylaşmalıdır. Böylece öğrencilerin kendilerine olan güvenlerini de sağlamış olurlar.
Wurzel ve Fishman öğretmenin ve öğrencinin görevi konusunda şöyle demektedirler “sınıf yabancılarla dolu bir otobüs olmamalıdır. Sınıf anlayışların ve yanlış anlamaların açık olarak ifade edildiği bir yer olmalıdır. Sınıf kültürel değerlere saygı duyulan ve belki de en önemli olarak saklı olan kültürel değerlerin karıştığı bir yer olmalıdır. Bu ortamda öğretmen ‘insanlığı’ ön plana çıkarmalıdır.”
Kültürel Birlik kurmak zaman alan fakat ödüllendirilmesi gereken bir olaydır. Bu çocukların kültürler-arası bir sınıfta rollerini anlamalarını sağlayacak ve bu ortamda sosyal becerilerini iyi yönde geliştirmelerini sağlayacak stratejileri öğretecektir. Bu aynı zamanda çok kültürlü bir sınıfta öğrenme sürecinde çoğalabilecek farklılıkları yönetmemizi de sağlar.
Birlik kurma süreci çocuklara dünyayı anlama ve ona farklı bakma şansı verir. Bu sayede öğrenci kıyaslama yaparak kendini de daha iyi tanır, değerlerini, inançlarını ve fikirlerini daha iyi savunur.
Home / ELT Materials / Coursebook Reports / Learn Turkish / Comics / ELT Conferences / Private Lessons / Online Translation / Links /