By ESRA Özdemir
DERS KİTAPLARINDA KÜLTÜR AKTARIMI
İncelenen Kitap: Kickstart
Amaçlar: Teachers’ Book’ta yapılan araştırmada kültür aktarımına, kitabın kültür olgusuna bakış açısına rastlanmamıştır. Kitap amaç olarak orta düzeyde İngilizce bilen öğrencilere dili daha kapsamlı bir biçimde öğretmeyi belirlemiş ancak dili ile beraber kültürü de öğretmeyi sağlama gibi bir amacı olduğunu yazılı olarak sunmamıştır.
Her ne kadar Teacher’s Book’ta kültüre ilişkin yazılı bir madde bulunmasa da Students Book bazı ünitelerde kültürel öğelere yer vermiştir. Kültürel öğeler öğrencinin kendi kültürü ile diğer kültürleri karşılaştırmalı olarak gözden geçirmesi için verilmiştir. Kitap sadece İngiliz kültürünü vermek gibi bir amaç gütmemektedir. Kitap farklı kültürler ile ilgili olarak konular sunmuştur. Sadece tek bir kültüre ait özellikleri konu olarak seçmektense birçok kültürün paylaştığı özellikleri seçmiştir. Kitapta kültür olgusu az incelenmiştir. Ancak kültür olgularının bulunduğu konular incelendiğinde “özerk” değil “üst” kültürün verildiği söylenebilir.
Yapılan inceleme sonucunda kitapta öğrencilerin kişilik oluşumlarında farklılıklar yaratabilecek, onların çevrelerine daha farklı gözle bakmalarını sağlayacak konular bulunmaktadır, fakat sayıları çok azdır.
Sf: 86,87 sb
Genel olarak kültür kavramı yeterli sıklıkla incelenmediği ve öğrencilere karşılaştırma yapabilecekleri fırsatlar yeterli dercede sunulmadığı için kitabın evrensel amaçlara ulaşmak ve bunları hayata geçirmek (işlevsel kılmak) gibi bir amacının olduğunu söylemenin zor olduğu kanısındayım. Eğer kültürel özelliklere, evrensel değerlere ait olabilecek resim, çizim, okuma parçası gibi öğelere daha sık yer verilmiş olsaydı bunu söylemek doğru olabilirdi.
Yöntem: Kitapta salt yabancı kültür olgusu ya da salt kendi (İngiliz) kültür olgusu görülmemektedir. Yöntem olarak karşılaştırmalı yaklaşım kullanılmıştır. Kullanılan karşılaştırmalı yöntem sadece kitabın okutulduğu ülke ile hedef kültür arasında değildir. Kitapta öğrencilere kendi kültürlerini hedef dilin kültürü ve başka kültürlerle karşılaştırma olanağı tanınmaktadır.
Sf:18/1
Sf: 83/1
Sf: 127/writing act.
Yukarıda verilen örnekler öğrencinin kendi kültürü ile hedef dilin kültürünü kıyaslayabileceği aktivitelerdir. Bunun yanı sıra öğrencinin kendi kültürü, hedef dilin kültürü ve diğer kültürleri kıyaslayabileceği aktiviteler de bulunmaktadır.
Sf: 108/put into words
Kitapta mümkün olduğunca kültür karşılaştırmaları yapılırken belli bir ideolojiyi savunma ve yerme amacı olduğu söylenemez. Kültürel öğeler verilirken nötr kalınmış, öğeler iyi ya da kötü kalıbına sokulmamıştır. Kitabın amacı İngilizce öğretmek olmasına rağmen İngiliz kültürünü ön plana çıkaran görsel öğeler, metinlerin sayısı yok denecek kadar azdır. Kitapta öğrencinin kendi kültürüne yöneltilmiş sorular bulunmaktadır. Aynı zamanda evrensel (genel) kültür olgusuna da yer verilmiştir.
Sf: 121
Hedefler: Kickstart salt bilgi veren bir kitap değildir. Kitapta dilbilgisi konularından çok iletişim kurmayı sağlayan becerilere ağırlık verilmiştir. Amaç öğretilen dili öğrencinin kullanmasını sağlamaktır.
Resimlerin, metinlerin ve aktivitelerin incelenmesiyle ortaya kitabın İngiliz kültürüne ait özelliklerin öğrencilere benimsetilmeye çalışıldığı söylenemez. Yapılan inceleme sonucunda da sadece İngiliz kültürüne ait olguların çok sınırlı verildiği ortaya çıkmıştır. Kitapta farklı kültürleri tanıtan metinler de bulunmaktadır. Bu sayede öğrenci bir çok kültürü bir kitapta az da olsa tanıma fırsatı bulur. Farklı kültürlerin sunulması öğrencilerin kültürel değerlerin farklı olabileceğini anlamalarına, farklı kültürden insanlar ile karşılaştıklarında önyargıyı durdurmalarına yardımcı olacak onların farklı çerçevelerden hayata bakmalarını sağlayacaktır. Farklı kültür öğeleri çok sıklıkla verilmemiştir. Bu öğelere sadece okuma parçalarına değil dilbilgisi egzersizlerinde de rastlanmaktadır.
Sf:125/5
Sadece İngiliz kültürünün değil başka kültürlerin de verilmesi, özellikle ünitelerin “to start you thinking” ve “discussion” bölümlerinde öğrencinin kendi kültürüne yönelik soruların sorulması kitabın amacının karşılaştırmalı bakış açısını sağlamak olduğu söylenebilir.
Sf:18 soap operas
Örneğin ikinci egzersiz luna park ile ilgili bir okuma parçasından hemen önce verilmiştir. Öğrencilerden luna parkın kendi ülkelerindeki konumu hakkında bilgi edinilmek istenmektedir. Bu soruyu sınıfta sorduğumda arkasından Türkiye’de luna parklarda bulunan makinalardan başlayıp, Türk insanının ne zaman luna parka gittiği, daha çok hangi yaş grubunun luna parka gitmekten hoşlandığı gibi konuların konuşulmasına kadar gidilmiştir. Okuma parçası da okunduktan sonra Avrupa’da luna parka gidenlerin yaş ortalamalarından ve oradaki luna parklardan bahsedilmiştir. En son ise konu eğlence hayatına kadar gelmiş ve iki ülkede yaşayan insanların eğlence anlayışları kıyaslanmıştır.
Kitapta sadece Türk kültürüne ait olarak belirtilmiş öğeler bulunmamaktadır. Ancak öğrenciler yaşadıkları kültürü kendilerine yöneltilmiş sorularla tekrar gözden geçirmektedirler. Öğrenciler okudukları metinler ve görsellikle farklı kültürler hakkında bilgi edinirken kendi kültürleri ile ilgili soruları yanıtlayarak farklı kültürleri kendilerininki ile kıyaslamış olurlar. Amaç öğrencilere farklı kültürleri benimsetmek değil onlara farklı bakış açıları kazandırmaktır. Öğrenciden beklenen ne kendi kültürünü daha iyi tanıması bunu yaparken öğrenci aynı zamanda yapıcı olacak ve beğenmediği özellikleri düzeltme yoluna gidecektir.
Hedef Kitle: Kickstart sınıf ortamında yapılan dil eğitimi için hazırlanmış bir kitaptır. İçindeki aktiviteler sınıf ortamı düşünülerek oluşturulmuştur. Kitap orta seviye üstünde İngilizce bilen genç öğrencilere yönelik olarak hazırlanmıştır. Önerilen yaş grubu göz önüne alındığında kültürel öğelerin daha çok verilmesi gerekmektedir. Kültürel karşılaştırmalara gidilecek konular her ünite de bulunmalıdır.
Metnin Biçimi / Metin Türü: Metin biçimi olarak sadece düz yazı ve test ya da anket olarak adlandırabileceğimiz metinler kullanılmıştır. Okuma metinleri özgün metin görünümünde fakat kurgulanmış metinlerdir. Özgün metinler farklı zaman yapılarının ve bir çok bilinmeyen kelimenin bir arada bulunmasından dolayı kullanılmamaktadır. Kurgulanmış metinler ise özgün metin görünümünde verilmiştir. Kitapta bulunan okuma metinlerinin hemen hemen hepsi bir gazeteden veya dergiden alınmış gibi bir görüntüye sahiptir.
Sf:73
Bunun yanı sıra öğrencilerin kelime, dilbilgisi gibi bilgilerini kullanabilmeleri için hazırlanmış aynı zamanda içinde kültür öğeleri de taşıyan kurgulanmış metinler de bulunmaktadır.
Sf: 71(animal carers)
Kültürel öğelerin bulunduğu öğrencileri kültürlerin karşılaştırmalarına götüren ve onların fikirleri ile zenginleşen okuma parçaları bulunmaktadır.
Sf: 67
Metnin Türüne Bağlı Konu Seçimi: kitpta bulunan metinlerin konularına bakıldığında aile hayatı, eğitim, sanat, giyinme, iş hayatı gibi konulara değinildiği görülmüştür. Ancak bu konular işlenirken sadece bir kültüre ait özellikler değil aynı zamanda diğer kültürlerin de paylaştığı özelliklere değinilmiştir.
Sf:69
Örneğin bu metinde Vietnam’da bulunan sokak çocukları için açılmış bir okuldan bahsedilmektedir. Okul bütün dünyanın her yerinde bilinen bir kavramdır. Sokak çocuğu ise orada çiçek satıp, ayakkabı cilalayan çocuk iken biz de selpak satan, bir kısmı tiner kullanan karşılığını bulmaktadır. Bu tip olgular düyanın her yerinde olmasına rağmen yine de farklılıklar göstermektedir ve küçük farklar bile öğrenciyi karşılaştırmaya götürür.
Kitapta konu olarak İngiltere’nin kültürel özelliklerini birebir yansıtan metinlerin sayısı ikiyi geçmemektedir.
Sf:127
Yukarıda görülen örnekte sadece İngitere’ye ait olan bir festivalden ve bu festivalin cıkış nedeninden bahsedilmektedir. Kültürel özelliklerin çıkış nedenlerinin verilmesi öğrencinin o kültürün özelliklerini anlamasına yardımcı olarak öğrencinin dünyaya bakış açısını değiştirecek, daha hoş görülü olmasını sağlayacak, kendi kültürü ile olan benzerlik ve farklılıkları bulmasına yönelterek kendi kültürünü tekrar gözden geçirmesine yardımcı olacaktır. Kitapta diğer kültürlerinde yer alması öğrenciye farklı bakış açıları kazandıracaktır.
Sf:133
Bu metinde Norveç’de 6 ay süren karanlıktan sonra gelen baharı kutlamak için düzenlenen Russ adı verilen bir festivalden bahsedilmektedir. Bu metin içerik olarak incelendiğinde Norveçlilerin bu geleneğinin nasıl daha çok kimler tarafından kutlandığı hakkında, ülkenin nasıl bir sistemle yönetildiği hakkında bir çok şey öğrenilebilir. İşte bu metinler ile öğrenci dilini geliştirirken, başka kültürler hakkında da bilgi sahibi olur. Kişi ne kadar farklı özellik görürse kendi kültürüne bakış açısı da o kadar geniş olacaktır.
Sonuç olarak konu olarak sadece İngiliz kültürünü tanıtıcı metinlerin syısı çok azdır. Amaç, dili öğretirken kültürü de öğretmek olduğu için İngiltere’deki hayatı, onların eğitim sistemlerini, komşuluk ilişkilerini, yeme eğlence alışkanlıkları nı anlatan metinlere daha çok yer verilmesi gerektiği fikrindeyim. Çünkü öğrencilerin öğrendikleri dili konuşan insanların alışkanlıklarına ve yaşam tarzlarına ilgi duyduklarını görmekteyim.
Başka kültürleri tanıtan metinlerin de kitapta bulunması öğrencilerin dünyaya bakış açılarını genişletecektir. Kültürel özelliklerin verilmesiyle öğrenci kendi kültürü ile yabancı bir kültürü kıyaslama şansı bulacaktır. Sonuçta hem kendi kültürünü daha iyi tanıyacak, iyi ve kötü yanlarını ayırabilecek hem de diğer kültürlere karşı ön yargılı olmayacak, onların inançlarına ve değerlerine toleranslı olacaktır.
Metnin İçeriği: Metinler hem farklı kültürler hakkında bilgi verirken hem de öğrencilerin genel kültürinin gelişmesine de katkı da bulunmaktadır.
Sf:13
Dünyaca benimsenmiş bilimsel gerçeklerin sunum şekilleri de ülkeler arasında benzerlik farklılıklar gösretmektedir. Bu benzerlik ve farklılıkların metin içerisinde verilmesi öğrencinin bilgiyi bağlam içerisinde öğrenmesi açısından önemlidir.
Sf:17
Bu metinde “km.” kısaltması Türkçede de aynı şekilde kullanılmaktadır. Özellikle bu tip öğelerin benzerliği öğrencinin daha kolay öğrenmesine yardımcı olmaktadır. Aynı metin içerisinde $ işareti Türk çocuğu için çok tanıdık bir kavramdır. Öğrencinin okuduğu metinde kendi hayatıyla ilgili bilgiler bulması metnin anlaşılabilirliğini arttıracaktır. Metinlerde kültürden kültüre değişebilen bilimsel birimler de bulunmaktadır.
Sf: 97
Örneğin İngilizcede bulunan “am” ve “pm” kavramları Türkçede bu şekilde ifade edilmemektedir. Türkçede 8.30 am sabah sekiz buçuk, 8.30 pm akşam 8.30 yani Türkçede 20.30 anlamına gelmektedir.
Metinlerin içerikleri kültürel yönden incelendiğinde farklı kültürleri konu alan metinlerde o kültüre ait isimlere rastlanmaktadır.
Sunshine Schools adlı metinde Ho Chi Minh City, Hiha gibi İngiliz değil farklı kültürlere ait isimleringeçtiği, metinden ayıramayacağımız resimde çekik gözlü çocukların toplandığı kalabalık bir sınıf görülecektir.
Kitap karşılaştırmalı bir yöntem izlemekte sadece İngiliz kültürü değil diğer kültürler hakkında da bilgi vermektedir ancak bunu yeterli sıklıkla yapmamaktadır. Kültürel öğeler her ünitede verilmemiş, verilen ünitelerde ise kısıtlı bir biçimde verilmiştir. Özellikle İngiliz kültürüne ait özelliklerin sayısı yok denecek kadar azdır.
Okutmakta olduğum bu kitapta öğrencilerimin özellikle derslerin tartışma bölümlerinde farklı kültürel özellikler üzerinde tartışmaktan hoşlandıklarını, farklı kültürler ile ilgili bilgileri öğrenir öğrenmez kendi kültürleri ile olan benzerlikleri ve farklılıkları bulmaktan zevk aldıklarını gözlemlemekteyim. Bu karşılaştırmaların daha sık yapılabilmesi için her ünitede kültür aktarımına yardımcı olacak bir metnin ve görsel öğenin bulunması gerektiği kanısındayım. Bu sayede öğrenci her ünitede hedef kültürü değerlendirme ve tabi ki kendi kültürünü de değerlendirme fırsatı bulacaktır.
Kitapta yer alan çizimler incelendiğinde sadece İngiliz kültürüne ait özelliklerin değil genelde tüm insanlığın paylaştığı özelliklerin verildiği görülmüştür. Bu özellikler bir çok farklı dünya kültüründe olmasına rağmen Türkiye’de benimsenmemiştir.
Sf:116
Kıyafet balosu birçok kültürde gelenekleşmesine rağmen bizim kültürümüzde çok nadir olarak yapılır, gelenek özelliği taşımamaktadır.
Sf:136
İngiltere’de çocukların tatillerde lkulla birlikte kampa gitmeleri sık rastlanan bir olayken Türkiye’de nadir olarak görülmektedir.
Öğrenci farklılıkları gördükçe hedef kültür hakkında daha çok bilgi edinmiş olur. Bu farklılıkları öğrenir ve kendi kültürü ile kıyaslama fırsatı bulur. Eğer bu fırsatlar öğrenciye sunulursa öğrenci hem başka kültürleri hem de kendi kültürünü daha iyi tanımış olur, kültürel farkındalığı artar.
Kitapta bütün kültürlerin paylaştığı özelliklere de çizimlerde rastlanmaktadır.
Sf:136 ve 96
Bu resimlerdeki okul ve sınıf çizimleri bile öğrenciyi karşılaştırmaya yöneltecek niteliktedir. Örneğin öğrenci sınıflar Türkiye’deki gibi, zorunlu veya serbest kıyafet gibi çıkarımlar yapmalarını sağlayacaktır. Öğrenci hedef kültürün özelliklerini direkt öğrenmek yerine, o özellikleri kendi kültürü ile kıyaslayarak, benzerlik ve farklılıklarını bularak öğrenirse hem hedef kültürü hem de kendi kültürünü daha iyi tanımış olur. Bu yüzden sunulan öğelerde farklılıkların olması kadar benzerliklerin de olması çok önemlidir. Hedef dilin ana dil olarak kullanıldığı ülke ile o dili öğrenen kişilerin yaşadığı kültür arasındaki benzerlik öğrencinin kendini daha rahat hissetmesine yardımcı olacaktır.
Sf:136
Örneğin İngiliz kültürünün önemli bir özelliği olan “piknik” Türk kültüründe de önemli bir yer tutmaktadır. Bu tip benzerlikler öğrenilen dilin kültürü ile tamamiyle ayrı olmadığımızı gösterecek farklılıkların olduğu kadar benzerliklerinde olduğunu öğrenciye gösterecektir.
Kitaptaki resimler incelendiğinde bu resimlerin İngiliz kültürü hakkında olduğu kadar diğer kültürler hakkında da bilgi verdiği görülecektir. Tıpkı metinlerde olduğu gibi resimlerde de sadece İngiltere’ye ait özelliklerin bulunduğu resimlerin sayısı çok sınırlıdır.
Sf:31
“Hotdog” yeme veya aynı tarz şapka ve önlük giyen bir kişinin fast food restorantında çalışması bir çok yerde karşımıza çıkan bir unsurdur. Ancak görülen mekanın farklılığı (bayanın bulunduğu tezgahta sosislerin pişirilmesi) oradaki “hot dog yenilen dükkan” kavramının yine de bizimkinden farklı olduğunu göstermektedir.
Ayrıca kitapta İngiliz kültürü dışında farklı kültürlere ait resimlerin de çok olduğu söylenemez. Bu resimlerin kullanılması hedef dilin kültürü olmayan bir başka kültür ile öğrencinin kendi kültürünü kıyaslamasını sağlayacaktır.
Sf:108
Öğrenci yerde oturarak yemek yeme kültürünün eskiden Türkiye’de / halen bazı bölgelerimizde olduğunu düşünüp benzerlik bağlantısı kurduğu gibi çubuk ile yemek yeme gibi bir farklılığı da görmüş olur.
Kitap aynı zamanda aynı dilin konuşulduğu fakat kültürlerinin birbirlerinden çok farklı özellikler gösterdiği Amerikan kültürü hakkında da bilgi vermektedir. Öğrenci aynı dili konuşan toplumların farklı kültürlere sahip olabileceği görüşünü kazanmış olur.
Sf:37
Bu resimden öğrenci Amerika’da ki köy hayatının Türkiye’de ki köy hayatıyla olan benzerlik ve farklılıklarını kıyaslayabilir. Bu resim sayesinde kişilerin yaşam şekillerinden giyim tarzlarına kadar bir çok sonuç çıkabilir.
Sunulan resimlerin bazıları dünyada tüm ülkelerin paylaştıkları öğeler hakkında bilgi verici ve öğrencinin genel kültürünü de geliştirici niteliktedir. Örneğin aşağıdaki örnek Olimiyat hakkında bilgi verektedir.
Sf:83 pict A and C
Daha önce de belirtildiği gibi kitap İngiltere’ye ait resimlerin sayısı çok azdır. Bu resimlerin sayılarının artırılması hem öğrencinin kültür hakkında görsel olarak da bir şeyler öğrenmesini sağlayacak hem de yaş itibariyle görselliğin ön planda olduğu bu yaş grubu çocuğunun daha çok ilgisini çekecektir.
Sf:28 pict.1 ve 2
Bu resimlerden öğrenci İngiltere’deki yaşam hakkında bazı çıkarımlara varabilir. Resimlerde verilen yazılar öğrencileri yönlendirici niteliktedir. Örneğin belli bir yaşa gelmiş bir çocuğun evden ayrılması gibi.
Kitaptaki okuma metinleri kurgulanmış metinlerdir. Bu metinlerin çoğu bir dergi ya da gazeteden yırtılmış gibi bir görüntüye sahiptir. Bu görsel zenginliği sağlamaktadır ancak kültürel bir unsur değildir.
Sf:24
Bazı okuma parçaları ise bir çok dergide gördüğümüz anket, test niteliğindedir.
Sf:31
Kitaptaki metinler görsel sunumları açısından incelendiğinde hiçbir kültürel yan taşımadıkları görülmektedir.
Sonuç olarak kültürel özellikler taşıyan görsel öğelerin sayısı çok kısıtlıdır. Kültürel öğeleri veren resim ve çizimlerin sayılarının arttırılması kitabı hem bilgilendiriciliği açısından hem de görsel açıdan zenginleştirecektir. En ufak bir görsel öğe ile öğrenci hem hedef kültürün özelliklerini öğrenecek hem de kendi kültürü ile kıyaslayıp kendi kültürünün özelliklerini değerlendirecektir. Ayrıca hedef kitlenin yaşı düşünüldüğünde bu taş kapsamına giren bir çok kişinin görsel öğelerle çok daha verimli ve kalıcı şekilde öğrendiği bilinmektedir.
Kitap genelinde öğrencinin kendi kültürünü göz önünde tutabileceği ve kendi kültürü ile ilgili direkt sorular sorulan tek bölüm konuşma aktivitelerinin olduğu bölümdür. Bu bölümde öğrencilerden dünyaca da benimsenmiş bazı kavramların kendi ülkelerindeki karşılıkları, durumları hakkında bilgi istenmektedir.
Sf:87/1 ve 127/1
Ancak bu çeşit aktivitelere çok az yer verilmiştir. Öğrenci kendi kültürü ile ilgili konuları ancak öğretmenin soru sorması ile dile getirebilir. Öğretmenin kültürel karşılaştırmayı sağlayabileceği bir çok konu vardır. Öğretmen öğrencinin kıyaslamayı başlatabilmesi için öğrenciyi yönlendirebilir ancak kitap yönlendirme yapmamıştır. Aşağıda görülen örnek kültürel kıyaslamayı başlatabileceğimiz bir alıştırmadır. Egzersizde verilen maddelerin önemlerine göre sıralanması kültürden kültüre değişiklik gösterecek niteliktedir.
Sf :68 to start you.... / 95 prac. Jokes
Konuşma egzersizleri incelendiğinde kültür odaklı soruların az olduğu ortaya çıkmıştır. Aslında öğrencinin hedef kültür ile kendi kültürünü kıyaslayabileceği ve bunu dili kullanarak aktif olarak yapabileceği bölüm konuşma aktiviteleridir. Bu bölümlerin okuma bölümleri ile desteklenmesi farkları ve benzerliklerin daha kolay bulunmasını sağlar. Örneğin İngilizlerin yeme alışkanlıkları ile ilgili bir okuma parçasından hemen sonra Türkiye’de ki yeme alışkanlıkları ile ilgili bir soru beraberinde karşılaştırmayı getirecektir. Öğrenci hem dilini geliştirmiş olacak hem de sesli olarak dile getirdiği düşüncelerle diğer öğrencilere de farklı bakış açıları kazandırmış olacaktır.
Yazma aktiviteleri incelendiğinde içeriğinde kültürün aktarıldığı yazma aktiviteleri ve biçimsel olarak kültürün aktarıldığı yazma aktiviteleri ile karşılaşılmaktadır.
Sf:37/3 ve 83/3 ............... içeriğine kültür olanlar
Sf109/1
Yazma aktiviteleri öğrencinin kendi kültürünü dersin içine doğrudan aktarabileceği aktivitelerdir. Bu aktivitelerde öğrenciden hikaye, mektup, kompozisyon yazması istenmektedir. Her ne kadar “sizin ülkenizde” diye yönlendirilmiş bir yönerge bulunmasada hedef kitlenin yazıya kendi hayatından birşeyler katması kaçınılmazdır. Yazma aktiviteleri kitapta “tartışma” başlığı altındaki konuşma bölümlerinden sonra gelmektedir. Öğrenci konuşma bölümünde öğretmeninin yönlendirmesi ile kültürel karşılaştırma yaptıktan sonra yazma egzersizlerinde uygulamaya geçtiği için farklılıkları daha rahat özümleyebilir. Bu yüzden yazma bölümlerinin özellikle sınıfta yapılması kanaatındayım. Bu şekide zaman geçmeden kültürel karşılaştırmanın hemen ardından yazma pekiştireç olarak kullanılmış olacak ve özümleme geciktirilmiş olacaktır.
Ayrıca kart postal, mektup gibi yazın şekillerinde de kültürden kültüre farklılıklar vardır. Öğrenci görsel olarak bunları da kıyaslayabilmelidir. Kitap görsel açıdan farklılık olan bu yazım türlerini çok açık bir biçimde görsel olarak sunduğu için öğrenci kıyaslamayı kolay bir biçimde yapabilmektedir. Ayrıca bu yazın şekillerinde geçen kalıplar da öğrenci tarafından öğrenilmiş olur.
Kitaptaki dinleme egzersizleri incelendiğinde İngiliz kültürü ve başka kültürlere ait öğelere rastlanmaktadır. Dinleme egzersizlerinde konuşmanın yaş, statü gibi faktörlerden etkilendiğini gösteren alıştırmalar bulunmaktadır.
Sf: TB 13,14
Dinleme egzersizleri “doğala yakın olma” kriteri göz önünde tutularak hazırlanmıştır. Dinleme egzersizleri konuları günlük yaşamdan, aile hayatında, TV programlarından ve buna benzer konulardan almaktadırlar. Öğrenci bu sayede İngilter hakkında bilgi sahibi olabilmektedir.
TB sf:20
Yukarıda görülen örnek egzersizde genç yaşta ünlü olmuş bir aktör ile yapılan bir röportaj sunulmuştur. Genç yaşta ünlü olma Türkiye’de de rastlanan bir durumdur. Buna farklı ülkelerde nasıl bakıldığı, insanların toleransları veya rahatsızlıkları tartışılarak iki kültür aynı duruma bakışları karşılaştırılabilir. Doğala yakın olma kriteri sayesinde öğrenci İngilizler hakkında daha çok bilgi sahibi olacaktır. Amaç öğrenciyi süreç içine katmak olduğuna göre dinleme egzersizleri öğrencide o kültüre ve insanlarına karşı merak uyandırır nitelikte olmalıdır. Örneğin neler yerler, tatil anlayışları nedir, Türk kültürü ile olan benzerlik ve farklılıkları nedir gibi sorular öğrencinin kafasında oluşabilmeli ve cevapları egzersizlerde bulabilmelidir.
Sf: TB 27 , 55
Örneğin yukarıda verilen egzersizlerde öğrenci hedef kültürde tatil anlayışıyla ilgili fikir edinebilir.
Dinleme egzersizlerinde öğrencilerin kültürler arasındaki farklılıkları görmelerini sağlayan egzersizler de bulunmaktadır. Bu egzersizler öğrencilerin hem farklı kültürlere olan meraklarını arttıracak hem de onları kendi kültürleri ile kıyaslamaya götürecektir.
TB sf: 92/ 1,2
Bu tip egzersizlerin arttırılmasıyla öğrenci hem kendi kültürünün daha çok farkında olacak hem de karşılaşabileceği farklı durumlarda daha anlayışlı olacaktır. Bazı dinleme aktiviteleri İngiliz insanın aslında ne kadar da çok kendilerine benzediğini ortaya koymaktadır. Öğrencilerde çoğu zaman farklı ülkelerde yaşayan insanların yaşam tarzlarının, espri anlayışlarının kendilerinden çok farklı olduğuna dair bir anlayış vardır. Ancak her ne kadar farklı ülkelerde olunsa bile yaşantılarda benzerliklerin olduğunu göstermek öğrencinin yeni öğrendiği kültüre daha sempatik bakmasını sağlayacaktır.
TB sf:81,82
Bu egzersiz öğrencilerin çoğunun o ülkenin insanlarının espiri anlayışının bizimkine uygun olup olmadığı sorusunu akıllara getirecektir. Önemli olan dinlenen şakanın bizim kültürümüzde nasıl karşılanacağı, onlarda nasıl karşılandığı ve nedenleridir. Amaç benzerliklerden olduğu kadar kültürler arasındaki farklılıklardan da fayda sağlamaktır.
TB sf:56 (4)
Örneğin bu egzersizde de müşteri bir şikayetini dile getirmektedir. Bu egzersizden öğrenci kıyaslama yapabilir. İngiltere ve Türkiye’de yaşayan insanların tüketici haklarındaki bilgileri ve haklarını aramaları veya aramamaları gibi.
Kickstart orta düzeyde İngilizce bilen öğrenciler için hazırlanmış bir kitaptır. Kitap dili öğretirken dil becerilerini geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bunu yaparken farklı metinler, görsel öğeler ve egzersizler sunmaktadır.
Yapılan çalışmada kitabın salt bilgi verici olmadığı ortaya çıkmıştır. Dili öğretirken farklı kültürlerden yaralanmış, öğrencinin kendi kültürünü de derse katmasını sağlayabilen konular seçmiştir. Ancak bunu yeterli düzeyde yapamamaktadır. Özel bir lisede okutulmakta olan bu kitabın üniteleri ortalama ikişer hafta içinde bitirilmektedir. Her ünitede kültürün bulunmaması bu öğelerin derste kullanılmasını iki haftada bir gibi bir rakama indirgemektedir. Ancak her ünitede kültür bilgisi veren, öğrenciyi kültürel karşılaştırmaya götüren öğenin bulunması öğrenci için ilginç kılacak ve dah kısa zamanda bakış açısı genişleyecektir.
Bazı ünitelerin “to start you thinking” ve “discussion” bölümlerinde öğrencilere kendi kültürleri ile ilgili sorular yöneltilmiştir. Bu sorular öğrencinin kendi kültürünü derse aktarmasını sağlamaktadır.bu bölümün ardından başka bir ülkede aynı durumu anlatan bir okuma parçasının verilmesi öğrencinin farklı kültürü tanımasına yardımcı olur. Bu dersin sonunda ise iki kültür karşılaştırması yaparak öğrenci sonuca ulaşabilir. Ancak kitap genelinde öğrenciyi bu tip karşılaştırmalara itecek konu sayısı maalesef çok azdır. Ancak kıyaslamaların yapılabildiği ünitelere öğrencilerin daha ilgi ile katıldıkları söylenebilir.
Kitap İngilizce öğretmesine rağmen İngiliz kültürünü tanıtıcı nitelikte olan görsel ve yazılı öğelerin sayısı çok kısıtlıdır. Bu öğelerin sayısının arttırılması öğrencinin İngiliz kültürü hakkında daha fazla bilgi edinmesini sağlayacaktır. Yabancı dil derslerinde önemli olan iki kültürü biraraya getirebilmektir. Böylece öğrenci benzerlik ve farklılıkları bulacaktır. Özellikle okuma parçalarında öğrencinin ilgisini çekecek konular seçilirken içlerinde kültürel öğelerin bulunup bulunmadığına da dikkat çekmek gerekmektedir. Öğrencilere iki kültürün benzerliklerini ve farklılıklarını görmesi ve bir değerlendirme yapabilmesi için daha fazla fırsat verilmelidir.
Kitapta İngiliz kültürü dışında başka kültürlere ait özellikler de bulunmaktadır. Öğrencinin bir kültürü değil birkaç kültürü birarada görmesi onun dünyaya bakış açısını farklı pencereler açacaktır. Kendi kültürünü değerlendirirken sadece kendi kültürünün kendisinde oluşturduğu bakış açısına göre değil daha farklı açılardan değerlendirebilecek, objektif olmayı öğrenecektir.
Home / ELT Materials / Coursebook Reports / Learn Turkish / Comics / ELT Conferences / Private Lessons / Online Translation / Links /