DERS KİTABINDA KÜLTÜR OLGUSUNUN İNCELENMESİ : 'Pre-Intermediate Matters'

Yabancı dil öğretim kitaplarında kültürel unsurların yerinin incelemesine yönelik olarak yapılan ve önsözde belirtilen amaçlar doğrultusunda yürütülmüş olan bu çalışmanın taslağına bakacak ve hangi aşamalarla amacına ulaşacağını açıklayacak olursak bölüm bölüm nelere yer verileceğine sistematik olarak bakmak yararlı olacaktır.

İlk bölümde kitabın kültürel öğeleri yansıtma bağlamındaki “amaç” kavramı irdelenmiş ve buna yönelik çalışmalar yapılmıştır. Amaçların Kitap içersinde net bir şekilde ifade edimemesi dolayısıyla çalışma daha özele indirgenerek “hedefler” ve “hedef kitle” kitap incelenerek ortaya çıkarılmıştır.

İkinci bölümde kültürel öğeleri nasıl sunulduğu; diğer bir deyişle “yöntemi” irdelenmiş, incelenmiş, buna yönelik teorik bilgiler örneklerle desteklenerek yöntem konusu açıklığa kavuşturulmuştur.

Üçüncü ve asıl çalışmanın yapıldığı bölümde öğrenci kitabı, çalışma kitabı ve öğretmen kitabının incelenmeleri sonucu ortaya çıkan örnekler yer almaktadır. Bu örnekler “Pre-Intermediate Matters” kitabında yer alan kültürel öğelerin yerinin verilerle kanıtıdır da aslında. Kültürel öğeler içeren metin ve alıştırmaların öncelikle özellikleri belirtilmiş; daha sonra da çeşitlilikleri açısından yedi ana başlık altında incelenmiş ve kitapta yer alan hemen hemen tüm örnekler vasıtasıyla örneklendirilmiştir.

Dördüncü bölüm, değerlendirme bölümü olup, bir, iki ve üçüncü bölümünde elde edilen verilerin özetlenmesini içermektedir.

Çalışmaya sonuç bölümü ile son verilirken, bu bölümü metini destekleyici ve bazı bölümlerini daha açıklayıcı hale getirmeyi amaçlayan ekler bölümü izlemektedir.

1. AMAÇ

Kitap içerisinde ‘kültür’ tanımına özellikle yer verilmemiş. Kitapların arka kapağında genellikle kitabın ne ve kimin için olduğuna yönelik bilgiler yer alır; bu kitabın bu bölümünde “kültürel öğelerin” değinileceğine, içerikte “kültürer unsurlara” yer verileceğine ve bu öğelerin vurgulanacağına dair herhangi bir açıklama yer almamaktadır.

Öğretmen kitabındaki(Teacher’s book) amaç bildiren bölümlere de bakıldığında durumun değişmediği görülmektedir Özellikle kültürel bir amaç güdülmemiş; en azından bunun böyle olduğu belirtilmemiş; yalnız öğretmen kitabının “Pre-Intermediate Matters kimin için?”( Who is Pre-Intermediate Matters for?) başlıklı bölümde kitabın hem İngiltere’de hem de diğer ülkelerde kullanılabileceğine dair bir ifade yer almaktadır. Aslında özellikle kültür tanımı yapılmamış olsa ve bu baştaki amaç ve içerik bölümlerinde belirtilmemiş olsa bile örneklere bakıldığı zaman kitap içersinde kültürel öğelere yer verildiği, aktivitelerde bunu yansıtıldığı açık bir şekilde görülmektedir; bunun böyle olduğu etkinlikler incelenirken daha net bir şekilde ortaya çıkacaktır. Hatta bir ünite( Ünite 10) sadece kültürel öğeler üzerine oluşturulmuş aktiviteler içermekte, kitapta düzenli aralıklarla İngiltere ve öğrencilerin kendi ülkeleri arasında karşılaştırmaya dayalı sorulara, yazma ve konuşma aktivitelerine yer verilmektedir.

Yeniden Öğretmen kitabı üzerinde yoğunlaşıldığında göze çarpan şudur ki ilk başta amaç kısmında verilmese de öğretmen kitabının her ünitesinde “A” başlığı altında amaçlar ( =Aims) açıklanmış, kültürel öğelerin yer aldığı aktivitelerin bir kısmı bu amaçlar bölümünde belirtilmş; başka bir deyişle aktivitenin “kültür” odaklı bir amaç güttüğü bu bölümde açıklanmıştır. Ancak bir yandan öğrenci kitabındaki(students’ book) aktiviteler ve içerikleri diğer yandan bu aktivitelerin öğretmen kitabındaki açıklaması karşılaştırıldığında her kültür unsuru içeren aktivitenin “kültür odaklı” olduğuna dair açıklama yapılmadığı göze çarpmektadır. Buna bakılarak denilebilir ki, aktiviteler kültür odaklı olmasına rağmen, kitapta bu aktivitelerin kültür unsurlarını yansıtmak amaçlı olduğu üzerine bir açıklama getirilmemiştir.

Bu uygulamalardan da görüleceği gibi “Pre-Intermediate MATTERS” kitabında kültür bir amaç değil araç olarak kullanılmıştır. Dilin işlevselliği amaçlanmış, kültür öğeleri de bunu pekiştirmek amacıyla kullanılmıştır. Aktiviteler kültür öğesine yer verirken bunu yanlı olarak değil de seçimi, yorumu öğrenciye bırakarak yapmıştır. Örneğin toplum kuralları ile ilgili bir bölümde ilk önce İngiltere ile ilgili bir örnek verilmiş daha sonra konu başlıkları verilerek bu durumların kendi ülkelerinde nasıl olduğuna yönelik öğrenciden cümle kurması istenmiştir. Bir örnekle daha açıklayıcı hale getirmek gerekirse:

*Talk about the rules for these things in your country.

Examples:

In Britain you have to be eighteen to get married.

You can’t drink alcohol in a pub before you are eighteen.

getting married/divorced carrying an identity card

going to bars/ night clubs catching a plane

going to/lev,ng school voting

joining the army driving a car

Bu soru ünitenin “Dilbilgisi” bölümü içersinde yer alıp, öğrencinin kendisinin dili üretmesine yönelik bir etkinlik niteliği taşımaktadır. “Britain” sadece örnekte verilmiş, diğer durumların sadece başlıkları verilmiş ve öğrenciden örnekte vurgulanan dilbilgisel yapıyı kullanarak( “have to be”) kendi ülkelerine göre durumları değerlendirmeleri istenmiş. Bu örnek kültürel öğelerin yansız olduğunu örneklerken aynı zamanda evrensel değerler –en azından iki kültür arasındaki ortak yanları ya da ayrılıkları göstermesi açısından – önemli bir yere sahiptir. Örneğin evlenmek, oy kullanmak, araba kullanmak için her ülkede belli bir yaşa gelinmesi gerektiği görülmekte, bizim ülkemizdeki öğrencilerin bu kitabı kullandığı düşünülürse İngiltere ve Türkiye arasındaki benzerlik ve farklılıkların göz önüne serilmesi sağlanmaktadır. Kısaca, bu alıştırma hem yansız olması, hem karşılaştırmaya olanak sağlaması hem de evrensel unsurlara yer vermesi açısından iyi bir örnek oluşturmaktadır.

Genel amaçların dışında kitaptaki etkinliklerin daha sınırları çizilmiş şekliyle hedeflediklerine ve bu hedeflerin kime yönelik olduğuna bakmak yararlı olacaktır. Bu amaçla kitabın hedefledikleri ve bu hedeflerin kime yönelik olduğu alt başlıklarda daha açıklayıcı hale getirilerek açıklanacaktır.

Bu bölüm aşağıda verilmiş olan ölçütler ışığı altında incelenecek, kitapta yer alan kültür öğelerinin neye hizmet ettiği daha açık bir şekilde ortaya çıkacaktır. Bu ölçütlere bakacak olursak:

c. Karşılaştırmalı / Sentez değerlere ulaşım ( Hoşgörü, değerlendirmeci ve karşılaştırmacı bakış açısı kazandırma )

1.Salt bilgi sağlamak :Bu bölümü de incelenen kitabın getirdiği özellikler doğrultusunda iki başlık altında incelemek daha sağlıklı olacaktır:

a. Sadece İngiltere/ Amerika hakkında bilgi sağlamak: Buna yönelik olarak oluşturulan bir çalışmaya örnek verecek olursak:

Bu örnek hem İngiltere hakkında bilgi vermesi hem de öğrencinin kendi kültürüyle karşılaştırma yapmaya olanak sağlaması açısından güzel bir örnek oluşturmaktadır.

Bu örnekte amaç sadece okuma parçası öncesi İngiltere hakkında bilgi vermektir.

Metin hakkındaki birinci ve ikinci sorulara bakılacak olursa “Japonlar’ın alışveriş” alışkanlığına yönelik bilgi verdiği söylenebilir. Dahası bu metin ve metinle ilgili ilk soru İngiltere hakkında da bilgi vermektedir- en azından reklamını yapmaktadır.

Ayrıca üçüncü soru öğrencinin kendi kültürüyle karşılaştırma yapmasına olanak sağlamakta, dördüncü soru da ortak yaşam alanını(alışveriş) örneklemektedir.

Bu örnek hem başka ülkeler hakkında bilgi vermeye yönelik olması hem de genel kültür sağlaması açısından aydınlatıcı bir örnek oluşturmaktadır.

Şimdiye kadar verilen örneklerden de anlaşılacağı üzere etkinlikler sadece tek bir amaç üzerinde toplanmamakta; birçok amaç içermesi açısından çeşitlilik sağlamaktadır.

Başka bir örnekte de( sayfa 41, Ss’ book) Güney Afrika, İtalya, Singapur ve Malezya’da tatil imkanlarına yönelik reklam metinleri yer almakta; bu yerlerin ne açıdan tatile elverişli olduğu konusunda öğrenci bilgi sahibi olmaktadır. (Bakınız:EK1)

2. Bilgi + Eylem : Yukarıda verilen örneklere bakıldığında bir kısmının sadece bilgi vermeye yönelik olduğu görülürken ( In Britain people deliver letters...) bir kısmının da hem bilgi vermek hem de eyleme yöneltmeye yönelik olduğu farkedilmektedir. Bilgi verdikten sonra “Sizin ülkenizde nasıl? Karşılaştırın.” Örnekleri hep bunu vurgular niteliktedir. Örneğin yukarıda başkentlerin, hangi ülkelerin başkentleri olduğunu bulma etkinliği direkt bilgi vermemekte, öğrenciyi genel kültürünü de kullanarak bilgiyi bulmaya sevketmektedir.

a.Kendi kişisel, yöresel, bölgesel, töresel değerleri: Böyle bir çalışma yapılması için kitabın, dili öğrenen öğrencilerin ülkesinde yazılan bir kitap olması gerekirdi. Kitap İngiltere’de yazıldığı için Türk değerlerini vermesi beklenemez; ancak, kitapta İngiltere’deki uygulamayı söyleyip, “sizde nasıl?” ( Think of two things which are good and two things which are bad about public transport in your country.) diye soru yöneltmesi ya da karşılaştırma yapmasını istemesi öğrencinin kendi toplumundaki yöresel, bölgesel, töresel değerlerin farkında olmalarını sağlamakta; “sen bu durumda ne yaparsın?” (Yukarıdaki örneklerden: “Would you buy any of the souvenirs?...”) soruları da kişisel değerlerin farkına varılmasını sağlamaktadır.

b.Evrensel değerler: Özür dileme, doğru zamanda doğru ifadeleri kullanma, telefonda konuşma kuralları, yemek yeme kuralları gibi durumlar kültürden kültüre farklılık gösterseler bile her toplumda var olan durumlardır. Kitapta buna yönelik birçok bölüm bulunmata; hatta bu bölümler ünitelerin ilk bölümlerini oluşturmaktadır. Birkaç örneğe bakacak olursak:

Yukarıda verilen örnekte olduğu gibi verilen durum üzerine eşleştirme yapılması dışında, öğrenciye sadece

Yukarıda verilen durumların ve verilen örnek durumlarda neyin daha ugyun düşeceği bir durum verilebilir ve o durumda ne yapacağı sorulabilir. (Evrensel, ortak değerlere hitap eden bir konu; burada örnek olarak “komşuluk” verilecektir.) Örnek:

c.Karşılaştırmalı / Sentez değerlere ulaşım: Yukarıda da örneklendirildiği gibi karşılaştırmaya yönelik birçok örnek bulunmakta ve genellikle bu etkinliklerin sonunda ders vermeye yönelik, kesin sonuçlar çıkarılmamaktadır. “Bu iyidir veye kötüdür” ifadesinden çok, “İngiltere’de böyle; sizde nasıl?” ifadeleri yer almakta herhangi bir sonuca varılmaya çalışılmamaktadır. Bununla birlikte, bunun böyle olmadığı ve karşılaştırma sonucu bir yargıya varıldığı örnekler de az olmakla birlikte yok da değildir. Örneklemek gerekirse:

Spagetti yeme ile ilgili verilen bir metin ve o metinle ilgili kavramaya yönelik soruların ardından, şöyle bir soru yer almaktadır:

* “What are “good table manners”? What are the rules in your country?”(İyi sofra kuralları nelerdir? Sizin ülkenizdeki kurallar nasıldır?)

Bu soru öncesinde bir aşçı tarafından spagetti yeme kuralları verilmiş, buna yönelik kavrama soruları yer almış( Diğer bir deyişle öğrenci bu konu hakkında bilgilendirilmiş.), daha sonra da yukarıda alıntılanan soru verilmiştir. Bu sorudan neler beklendiği yorumlanacak olursa, “Sizin ülkenizdeki kurallar nelerdir?” deyince sadece öğrencinin varolan kuralların farkında olması ve metinde olan bilgi kadarıyla da karşılaştırması beklenmektedir. Burada direkt olarak iyi ya da kötü diye bir yargıdan bahsetmek söz konusu değildir; fakat “good table manners “ derken yapılan karşılaştırmalar sonucunda bir yargıya varılması ve “iyi olan nedir?” e ulaşılması beklenmektedir.

1.Kimler için ( Özel/ genel amaçlı): Buna yönelik herhangi bir açıklama yapılmamakla birlikte kitap incelendiğinde baskın olarak “genel amaçlı İngilizce öğretimi” amaçlandığı görülmektedir. Bununla birlikte kitabın arkasında yer alan açıklamada kitapta yer alan bölümlerin “Use your English”, “Skills”, “Grammar”, “Vocabulary” ve “Use and Review” diye ayrılmasının nedeninin öğrenci ihtiyaçlarına göre esneklik sağlayabilme olarak ifade edilmiştir. Buna bağlı olarak sağlanacak özel amaçlı bir öğretim(örneğin sırf okuma yetisi kazanma ya da dinleme ağırlıklı çalışma yapma gibi) uygulanmak istendiğinde bölümler üzerinde, ihtiyaca göre durulabilir denilmiştir. Ne var ki, bu kullanımlar yine de genel amaçlı İngilizce sınırlarında kalmaktadır. ESP( English for Specific Purposes= Özel amaçlı İngilizce) ya da EAP( English for Academic Purposes= Akademik amaçlı İngilizce) gibi daha özel amaçlı bir öğretim için uygun değildir; buna yönelik bir açıklama da yapılmamıştır.

2. Hangi seviyede ( bilgi ve edinim düzeyi ): Başlangıç (Beginner ve Elementary) düzeylerini tamamlamış öğrenciler içindir diye belirtilmiş.

3.Hangi yaş sınırları içerisinde: Genç yetişkin ve yetişkinler ( Adult and young adult learners) içindir denilmiştir. Kitap içersinde yer alan metinler, alıştırmalar, etkinlikler gerçekten de bu yaş gurubu öğrencileri için uygun niteliktedir.

Yukarıdaki bölümde de belirtildiği gibi örnekler genel olarak “karşılaştırmalı yaklaşım” kullanılarak verilmiş; salt yabancı kültür olgusu ya da salt öğrencinin kültür unsurları üzerinde durularak dar kalıplar içine sıkışıp kalınmamıştır. Bunun yanında evrensel(genel) kültüre de yer verilmiştir. Bunu bir örnekle açıklamak yerinde olacaktır.

Kelime çalışmasının yer aldığı bir bölümde öğrenciye hissetiklerini ve fikirlerini söylemesine yönelik kelime/ deyim kalıpları verilmiş; hem kendi yaşamlarını hem de dünyada olup biten olayları düşünerek bunlar hakkında ne hissettikleri sorulmuş ve verilen kalıpları kullanarak değerlendirme yapmaları istenmiştir. Burada öğrenci sadece kendi ülkesinde olup bitenleri değil ya da sadece özel bir durumu değil evrensel olan herhangi bir konu başlığını, durumu düşünerek yorum yapabilme özgürlüğüne sahiptir. Soruya baktığımızda;

How do you feel about things? Think about your personal life and things are happening in the world.

Görülen şudur ki öğrenci istediği konu hakkında nasıl hissettiğini yazabilir. “I feel depressed when I hear news about war.” gibi bir ifadeyle evrensel bir konu olan savaş üstüne yorumunu getirmiş olur ya da “Playing football is really interesting” diyerek dünyanın birçok ülkesinde yaygın olan bir sapor dalı üzerine seçimini belirtebilecektir. Soru ,“İngiltere’deki cadılar bayramı (=Hallowen) hakkında ne düşünüyorsunuz?” ya da “Şükran Günü’nde(=Thanksgiving) ne yaparsınız?” değildir; daha genel, evrensel konuları açmak için öğrenciye “kişisel yaşam” (=personal life) –ki burda da genel olarak doğumgünleri, film izleme, aşık olma gibi ortak yaşam alanları üzerine örnekler çıkacaktır- ya da “dünyada olan olaylar” (=things are happening in the world) üzerinedir.

3. İÇERİK

Örnek metinde olduğu gibi orijinal metin ya da orijinal metnin basitleştirilmiş halinin alt kısmında parantez içinde alıntı yapılan dergi/ gazete adı yer almaktadır.

“...To increase confidence at this level, we believe Listening and Reading texts are better adapted from authentic material rather than being fully authentic. Although texts need to be natural, they also need to be accessible and to provide comprehensible input...”

Burada vurgulanan düşünce tamamen gerçekçi(authentic) metinlerin kullanılmamasının nedeninin öğrencinin şevkini kırmamak, onu yıldırmamaktan kaynaklandığı belirtilmiştir. Bunun nedeni de kullanılan metinlerin doğal olmasının önemli olduğu kadar öğrenciye ulaşabilir ve anlaşılabilir nitelikte olmasıdır da denmiştir.

“Dinleme” materyallerinde de kullanılan kasetlerin doğal dile yakın olması ile aynı durum korunmaktadır; ancak basitleştirilmiş oldukları halde öğrenciler anlamakta güçlük çekmekteler.

Diğer bütün becerilerde de(+ yazma, konuşma) amaç iletişim kurabilme ve bunun için öğrencinin kendine güvenmesini sağlama üzerine yoğunlaşmıştır.

b. Metin türleri ( hikaye, şiir, diyalog, reklam, mektup, vb.): Kitapta( ders kitabı ve yardımcı kitap) daha çok karşılıklı konuşma meinleri(= diyaloglar) yer almaktadır. Bunun dışında okuma parçaları (yukarıda da belirtildiği gibi gazete/ dergilerden alınıp basitleştirilmiş metinler ), mektup örnekleri, başvuru formları, gazet ilanları, tatil reklamları, gazete manşetleri, televizyon programları, şiirler, bulmacalar, sormacalar gibi birçok metin türü yer almaktadır. Bu açıdan bakıldığında erek kültür hakkında bilgilendirici birçok metin yer almaktadır. Örneğin aşağıdaki manşetlere bakılarak erek (öğrenilen dil) kültürün ortak problemleri hakkında fikir edinilebilir:

“More than a million school leavers without jobs”

Bu alıştırmada öğrenci ilk önce İngiliz/Amerikan dil kullanımları arasındaki farkları bilip bilmemesi açısından test edilmekte daha sonra ondan bunu uygulamaya geçirmesi beklenmektedir.

Bu örnek yanıltıcı olmamalıdır; çünkü bu örneğe bakarak kitapta hem İngiliz hem de Amerikan dil kullanımları vardır denilemez; genelde baskın olan “İngiltere” ve İngiliz İngilizcesi”dir. Fakat yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi bir karşılaştırmada da biri diğerinden üstündür yorumu çıkmamaktadır. Yansız, sadece kullanım farklarını vermeye yöneliktir.

Bu bölüm, yedi ana madde altında, kitapta (Ss’ book= ders kitabı ve Workbook= çalışma kitabı) kültürel öğe içeren tüm etkinliklerin örneklendirmesi ile “Teachers’ book”ta amaçlarda belirtilip belirtilmediğini de kontrol edilerek incelenecek ve değerlendirilecektir. Bu yedi ana maddeye bakacak olursak:

1. Kültürel ürünlerden yararlanma: Erek kültürde yer alan gerçekçi metinleri, ürünleri içermektedir. Bunlar gazeteler, posterler, gazete ve dergilerden alınmış manşetler, yazılar,haberleri vb. içermektedir.

2. Ortak yaşam alanı içersinde yer alan konulara yer verme: Bunlar aile hayatı, komşuluk ilişkileri, gençlik, evlilik, yeme alışkanlıkları, alışveriş, vb. gibi birçok konuyu içermektedir.

3. Kültürel değerler/ davranışlar/ alışkanlıklardan yararlanma (Karşılaştırmalı da olabilir): Bir kültürde görülen tüm geleneksel, tipik davranış, değer ve alışkanlıklar sisteminin örneklerini içermekle birlikte başka kültürlerle ya da öğrencilerin kültürüyle de karşılaştırmaya olanak sağlayan etkinlikleri içermektedir. Bunlar “İngiltere’de sofra kuralları şunlardır, sizin ülkenizde nelerdir?”, “İngiltere’de trafik kuralları şunlardır, sizde nelerdir?” gibi sorulardan oluşmaktadır.

4. Kültürel iletişim özellikleri (Karşılaştırmalı etkinlikleri de içermektedir.): Burada “Bizim ülkemizde şu şekilde tanışılır, sizde nasıl?”, “İngiltere’de şu şekilde özür dilenir, sizde nasıl?” gibi iletişimsel kuralları içeren örnekler yer almaktadır.

5. Kültürün diline ve ülkesine ait özellikleri aracılığıyla yansıtılması: Erek dilin isim, şehir,vb. özelliklerinin baskın olarak kullanılması.

6. Görsel materyaller yoluyla kültürel özellikleri keşfetme: Metinleri destekleyici unsurlar adı altında yukarıda belirtilen unsurlardan yararlanarak o ülkeye özgü bilgi edinmedir. Örnek olarak verilen ev resimleri yoluyla o ülkenin (burada İngiltere) sosyo-ekonomik düzeyini keşfetme, karikatürlere bakarak mizah anlayışını keşfetme gibi.

7. Genel kültür bilgisi: Bu bölümde evrensel kültürü içeren genel kültür bilgisini yansıtan metinlere ve etkinliklere yer verilmiştir.

Text Box:
NUMBER OF HOMELESS
TEENAGERS GOES UP

İngiliz gazetelerinden manşetler verilmiş( Bu çalışmanın “3.1. b” bölümünde verilen manşetler) ve bu başlıklara bakarak bugünlerde İngiltere gençliğinin ne gibi problemleri olabileceği sorulmuştur:

2. Look at the headlines above from British newspapers. What problems do young people in Britain have these days?

T’s book- syf.51: Ask Ss to explain the headlines in their own words. Ask if these problems exist in their country.( Kendi kelimeleriyle manşetleri açıklamaları ve aynı problemlerin kendi ülkelerinde de olup olmadığı konusunda karşılaştırma yapmaları)

Daha sonra da “The Independent” gazetesinden alınmış(basitleştirilmiş bir metin de olabilir) bir metine yer verilmiştir.

. a) Work with a partner. Write a story about one of the headlines....(Manşetlere bakarak onlar hakkında hikaye yazınız)

Burada öğrencilerden gerçekçi ve kültürel unsurları yansıtıcı bir materyal olan gazete manşetlerinden yola çıkarak etkinlik yapmaları, hikaye yazmaları istenmektedir.

1. Read about tonight’s TV programmes. What would you like to watch? ( Bugünkü televizyon programına bakınız. Ne izlemek istiyorsunuz?)

Burada TV programı gerçek bir kültürel ürün niteliği taşımakta ve öğrenciye erek kültürün TV programları anlayışı hakkında bilgi vermektedir.(Bakınız EK 4)

Bu etkinlikte de görüldüğü gibi “alışveriş” her toplumda yapılan “ortak yaşam alanı” içersinde yer alan konular kapsamına girmektedir ve yukarıdaki örnek açıklanarak gidilirse öksürük şurubunun eczaneden, romanın kitapçıdan, üzümün manavdan alınması genel olarak herkes tarafından kabul görmekte ve uygulanmaktadır.

Sağlık, hasta olmak, hasta olduğunda doktora gitmek, soğuk algınlığı karşısında genelde aspirin almak, sıcak bir şeyler içmek, vitamin almak, dinlenmek gibi öneriler genel niteliğe sahiptir.

Yemek yeme alışkanlıkları üzerine metinleri, aktiviteleri içermektedir. Daha öncede bahsedilen sofra kuralları, kitapta örnek olarak verilen betimleme yoluyla yiyeceği bulma, listeleme aktiviteleri ortak yaşam alanı içinde yer alan konu olan “yemek” konusunu örneklemektedirler.

Bu bölümde iş ilanı ve o iş ilanı için yazılan başvuru mektubu yer almaktadır. “İş, iş bulma, işe başvurma” gibi konular da her kültürde yer alan kavramlardır. Kitaptaki örneğe bakacak olursak:

1. Read the job advertisement below. Then read Andrew Walter’s formal letter of application for the job. Choose the correct sentences, a) or b)

Önce iş ilanı verilmiş, daha sonra da bunun için yazılan mektup. Mektubun özelliği şıklı olarak resmi ve resmi olmayan şeklinde ifadelerin verilmiş olması. Öğrenci duruma göre hangisinin resmi ve hangisinin gayri-resmi olduğuna karar vererek uygun olanı işaretleyecektir.

Bu etkinlikte de ortak yaşam alanı içersinde yer alan “hobiler” yer almaktadır. Birinci alıştırmada hobileri ortaya çıkarmak için eşleştirme çalışması, ikinci alıştırmanın (a) şıkkında resimler(sayfanın sağ kısmında resimler verilmiştir.) için uygun hobi adının bulunması, (b) şıkkı için öğrencinin bunların dışında başka hangi hobilerden haberdar olduğu, son olarak da hangi hobinin daha ...(verilen sıfatlardan biri) olduğunun belirtilmesi öğrencilerden beklenen görevlerdir.

Dinleme, okuma ve konuşma becerilerinin üçünün de çalışıldığı bu bölümde öğrencilere ilk önce “aşk şarkısı” dinletilmekte, daha sonra okuma kısmında “evlilik” üzerine bir metin yer almakta, konuşma becerisi ile tamamlanması için de öğrenciler , “Romantik nedir?”, “Romantik olmanın yolları sizce nelerdir?”, “On beş yıllık evli olan çiftlere romantik olmaları için ne önerirsiniz?” gibi sorular yöneltilmiştir. Yine “evlilik”, “aşk”, “romantiklik” gibi kavramlar ortak yaşam alanı içersinde yer almakta ve hemen hemen her kültürden insanın ilgisini çekecek niteliktiki konular zinciri içersinde yer almaktalardır.

1. What is your position in your family? Are you the oldest/middle/youngest child? Are you an only child?

2. Do you think a child’s position in the family is important to his/her personality?

Yukarıda verilen dinleme çalışması öncesinde örnekte çocuğun tek çocuk olup olmadığı, tek ise ailenin kaçıncı çocuğu olduğu, bunun çocuğun kişliğine etki edip etmediği sorulmaktadır. Bu konu evrensel bir konu niteliği taşıdığından dolayı ve genelde ülkeden ülkeye, toplumdan topluma değişmeyen insani değerlerle ilgili bir konu olduğundan bu bölümde yer almaktadır.

Boş zaman aktiviteleri bireye göre çeşitlilik gösteren ama ortak yönlerin de sıkça görüldüğü bir alandır. Genelde müzik, resim, spor gibi ortak yaşam alanları içersindedir.

Kaza da üzerinde ortak olarak konuşulabilecek konulardan bir tanesidir ve bir kültüre özgü olmaktan çok temel, ortak örneklerle konuşulabilecek bir konudur. Hem bir İngiliz’in hem de bir Türk’ün maçta sakatlanabileceği gibi.

3.2.3.Kültürel Değerler/ Davranışlar/ Alışkanlıklar (Karşılaştırmalı):

1. İngiltere’deki değer/ alışkanlık/davranış/tutumların metinler aracılığıyla yansıtılması

3. İki ülkenin karşılaştırılmasıyla senteze ulaşma( Bu bölüm her etkinlikte yer almamaktadır.)

Bu etkinlikte öğrencilere “sağlıklı olma” üzerine iki metin verilmiş ardından yanlış/doğru soruları ve metinle ilgili birkaç alıştırmadan sonra “öğrencinin kendi kültürüyle karşılaştırmasına olanak sağlayan” aşağıdaki soru yöneltilmiştir:

5. Do people worry about health in your country? Is it different for men and women? If so how?

Bu soruda öğrenciden beklenen kendi ülkesinde “sağlık”ın yerinin nerede olduğu, erkek/kadın olarak sağlıklarına verdikleri önemin değişip değişmediği ve eğer değişiyorsa durumun nasıl olduğunu anlatmalarıdır. Bu soru ile kültürel karşılaştırmaya olanak sağlayan etkinliklerle öğrencinin farkın farkında olmaları sağlanmaktadır.

Spagetti yeme ile ilgili verilen bir metin ve o metinle ilgili kavramaya yönelik soruların ardından, şöyle bir soru yer almaktadır:

* “What are “good table manners”? What are the rules in yoru country?”(İyi sofra kuralları nelerdir? Sizin ülkenizdeki kurallar nelerdir?)

Bu soru yoluyla öğrencinin karşılaştırma yapmasına olanak verilmektedir. Bu sorunun en önemli özelliklerden biri kültürel unsuru yansıtma amaç olarak Teacher’s book’ta da verilmiştir. Teacher’s book’a(syf 45) bakacak olursak:

A(Aims): Speaking: Ss compare acceptable table manners in Britain and their country.(Öğrenci İngiltere’de ve kendi ülkesinde kabul görmüş sofra kurallarını karşılaştıracaktır.)

Exercise: Give good and bad examples of table manners in Britain...write on the board:

Ss then say how things are diffrent in their country. ( Öğrenciler daha sonra bunların ne açılardan kendi ülkelerindekinden farklı olduğunu söylerler.)

Bu alıştırmada İngiltere/ verilen yemeğin yapıldığı başka bir ülke hakkında bilgi verilmeden (bir önceki alıştırmanın da aynı ünitede olduğu da göz önüne alınmalı) öğrenciye, kendi ülkesine turist gelse tipik/geleneksel yemeklerden ne ikram ederdi diye sorulmuştur.

Bu alıştırmada öğretmen kitabında “eğer çok-kültürlü(multilingual)” bir sınıf ise ikili olarak çalışmaları önerilmiştir.(Çeşitlilik sağlama açısından)

3. Write a letter to a newspaper about the problems of young people in your country. Be careful with “the”.

Bu çalışmada öğrenciden bir dilbilgisi yapısını yazma becerisinde yansıtması beklenirken (“the”) bunu aynı zamanda “kültürel öğe”leri de yansıtarak yapması istenmiştir. “Ülkenizdeki genç insanların problemleri nelerdir?” derken öğrenciden kendi ülkesindeki kültürel öğeleri hatırlaması beklenmektedir. Öğretmen kitabında(syf. 53) eğer tekdilli bir sınıf ise bu çalışmanın anadilde yapılabileceği belirtilmiştir.( Yine de bu çalışmanın erek dilde yapılması konuşma becerisini geliştirme açısından çok daha uygun olacaktır.)

1. There is a proverb in English “All work and no play makes Kack a dull boy.( Dull= not interesting)

Bu alıştırmalarda “sizin ülkenizde tipik çalışma günü nasıldır?” sorusuyla öğrencilerden kendi kültürel alışkanlık/ davranışlarını yansıtmaları ve sürece katmaları istenmiştir.

2. In Britain some people believe that if you break a mirror, you’ll have seven years’ bad luck.

Bu etkinlikte ilk önce İngiltere’de batıl inanç olarak ayna kırmak yedi yıl şanssızlığa işarettir diye örnek verilmiş ve öğrencilerden gördükleri resimlerin ne ifade ettiği konusunda açıklama yapmaları istenmiştir. Aslında öğrencilerden kendi ülkelerindeki değer karşılığı sorulmamıştır; ama öğrencinin yorumu doğal olarak kendi alışkanlıkları ve değer sistemini yansıtacağından etkinlik dolaylı olarak karşılaştırmalıdır.

Bu ünite tamamıyla “kültür” olgusuna ayrılmıştır. Ünitenin başlığı “Britain and the British” olup ilk soru “How much do you know about Britain?” diye başlamaktadır. Ayrıca öğretmen kitabının(sayfa 67) amaç bölümünde, “To have fun and explore cultural similarities and differences” ( Kültürel benzerlik ve farklılıkları keşfetmek)denilerek ünitenin tamamıyla bu konuya ayrıldığı açık bir şekilde belirtilmiştir. Özellikle diğer kültürel unsurlara yönelik etkinliklerin çoğunun amaç bölümünde belirtilmediği göz önüne alınacak olursa amacın kesin çizgilerle belirtilmiş olduğu daha net bir şekilde ortaya çıkmaktadır. (Tüm ünite örneklerin ayrıntılarıyla kavranması açısından EK5’te verilmiştir.) Ünitenin düzenlenişine bakacak olursak:

İlk soru İngiltere hakkında ne kadar biliyorsunuz? Sorusuyla başlayıp, bu soruyu bir sormaca takip etmiştir. Bu sormaca sonrasında öğrencilerden kendi ülkeleri ya da diğer ülkeleri yansıtacak buna benzer bir sormaca hazırlamaları istenmiştir.

Bölüme genel olarak İngilizler’in bugünlerde kendileri hakkında ne düşündüğü ile başlanmış ve daha sonra “Siz İngilizler hakkında ne düşünüyorsunuz? Aşağıdaki sıfatları kullanarak anlatınız” denmiş. İlk önce İngilizler hakkında verilen metne bakacak olursak:

Bu metinde dikkat çekici unsur kendilerini başarısız olarak yansıtmaları ancak EK 5’te de daha ayrıntılı görüldüğü ve yukarıdaki metinde de belirtilen ile paralel olarak yabancıların İngilizler’e iyi özellikler yüklemiş olmaları. Metinlerin ilk cümlelerine bakacak olursak bu konu daha açıklık kazanacaktır:

“People are more relaxed here. Eberyone in America is ambitious...”(İnsanlar İngiltere’de rahatlamış. Amerika’da ise herkes hırslı.)An American magazine editor

Görüldüğü gibi İngilizler iyi yönleri ile yansıtılırken Amerikalılar’ın hırslı olduğuna yönelik bir yorum yer almakta ve burdaki hırs pek de istenmeyen bir davranış olarak yansıtılmaktadır; hem de Amerikan bir editör tarafından.

Konuya birkaç dilbilgisi çalışması ile devam edildikten sonra(yine kültürel unsurlar içeren) aşağıdaki soru yöneltilmiştir:

4. Write down six adjectives which describe a typical person from your country.

The British man said, “They can keep a comletely straight face”( Komik olan birşeye bile gülmeden durabilmek)

Yukarıdaki örnekle deyimler bölümüne bir giriş yapıldıktan sonra, gerekli açıklamalar verilmiştir. Deyimler bölümünde de İngilizler’in ne kullandığına yönelik bir ifadeyle başlanmıştır.

3.1. You would go to prison in my country if...(Eğer...san, benim ülkemde hapise atılırsın)

Bu alıştırma şartlı cümleleri çalışmaya yönelik olup öncesinde hırsızlık olayına yönelik bir metin yer almaktadır. Bağlantılı olarak öğrenciden yukarıdaki cümlenin tamamlaması istenmektedir. Verilen örnek, öğrencinin kendi kültürüne yönelik kuralları, davranışları belirlemeye yönelik olduğundan kültürel unsur içermektedir.

Bu bölüm tümüyle kültürel karşılaştırma içermektedir. (Ayrıntılar için bakınız EK6)

İngiltere’deki bir okulun kuralları üzerine bir metin yer almakta ve öğrencilerden önce kendi okullarıyla bu okul arasındaki farklılıkları belirtmeleri istenmiştir. Daha sonra kendi ülkelerinde bir okul gününün nasıl olduğuna dair açıklama yapmalarıyla görevlendirilmişlerdir öğrenciler. Bunu öğrencilerin kendi ükelerindeki okul kurallarını yazmalarının istenmesi izlemiştir.

Dinleme ve konuşma bölümünde öğrencilere biri Amerikan okulundan diğeri ise Japon okulundan olmak üzere iki resim verilmiş ve bunları karşılaştırmaları istenmiştir.

- Alıştırmaya, “öğrencilerin kendi okullarındaki kuralları sorarak başlangıç yapın” denilerek başlanmış.

- Dinleme ve konuşma bölümündeki açıklamada öğrencilerin “Amerikan” ve “Japon” aksanını kavramaları için vakit verilmesi gerektiği söylenmiştir.

Bu bölümde İngiltere’de önemli olan günler takvim üzerinde gösterilmiş; “Daha sonra neden önemli?”,“Bu günlerde ne olur?”, “Bunlardan herhangi biri sizin ülkenizde de önemli mi?” diye sorulmuştur. (Bakınız EK 7)

Burada da “bu önemli günlerde ne denir?” üzerinde durulmuş; öğrencileren eşleştirme yapmaları istenmiştir.

Daha sonra hangi durumlarda iyi şanslar (good luck) ve tebrikler (congratulations) denilebileceği sorulmuştur. “Sizin ülkenizde hangi tarihler önemli?” sorusuyla bu bölüme son verilmiştir.(Ayrıca İngiltere için önemli tarihler, öğrencileri de bilgilendirmek ve öğretmenin öğrencilerin olası sorularını yanıtlayabilmesi için öğretmen kitabında verilmiştir. (EK 8’de verilmiştir.)

Okuma becerisi gerektiren bu etkinlikte “Çin’deYeni Yıl” üzerine bir metin yer almaktadır. Bu etkinlik sadece “The New Year’s Festival” üzerine olup, onu izleyen sorular da bu festivalin geleneksel olarak nasıl kutlandığı, Çin’de genç insanların nasıl düşündüğü üzerinedir.

Chistmas is the most important public holiday in Britain.(Yılbaşı İngiltere’deki en önemli resmi tatildir.)

Yılbaşı ile ilgili cümleler verilmiş ve öğrencilerden bu cümleleri düzgün sıraya koymaları istenmiş. İlk örnek cümle de yukarıda verilen cümledir.

2.Answer these questions and make notes about a special festival in your country.

İkinci bölümde de kendi ülkenizdeki festivalleri düşünerek verilen soruları yanıtlayın denilmiştir.

3. Write a paragraph using your notes. Begin your paragraph: In your country...

Son bölümde de “benim ülkemde...” ile başlayan bir paragraf yazınız denilmektedir.

Görüldüğü gibi yazma becerisi kültürel öğeler vasıtasıyla sunulmakta, öğrenci kendi ülkesinin kültürel unsurları ile erek kültürünkileri karşılaştırarak bu çalışmayı gerçekleştirmektedir.

Dinleme ve konuşma ağırlıklı bu bölümün başlangıcında site tipi bir ev resmi yer almakta ve bu tür bir evde yaşamanın avantaj ve dezavantajları üzerinde durulmaktadır. Bunun üzerine yapılan aktivitelerin en sonuncusu ve bu çalışmanın ilgilendiği kısmı:

6. Are there any other rules where you live?( Yaşadığın yerde bunun dışında başka kurallar varmıdır?)

sorusudur. Çünkü bu bölüme kadar “Henry” isimli bir kişinin yaşadığı evin özellikleri ve kuralları üzerinde durulurken burada öğrencinin kendi yaşam tarzına, yaşadığı eve, kurallarına bir geçiş vardır ki bu geçiş aynı zamanda karşılaştırma öğelerini de içermektedir.

Sadece başlığa bakarak bile anlaşılan şudur ki etkinlikler kültürel çeşitlilğe yer veren ve karşılaştırmaya imkan sağlayan çalışmalardır: